Uniek aan deze modellen is dat er vaak een notie wordt gemaakt van een verstoring van het circadiaanse/biologische ritme. Mensen hebben een bepaald vast ritme waar tijdens nachtshiften bijvoorbeeld van af wordt geweken. Bepaalde biologische (circadiaanse) indicators geven dit ritme aan:

• Lichaamstemperatuur
• Melatonine synthesis
• Blooddruk
• Korte termijn geheugen prestatie
• Alertheid

Bovenstaande processen pieken op verschillende tijdstippen maar zijn overdag over het algemeen hoger dan ’s nachts. Het circadiaanse ritme wordt bepaald door een sterk endogeen systeem en een zwakker exogeen systeem. Naast het feit dat bepaalde interne processen verstoord kunnen worden heeft ’s nachts werk nog andere nadelen, namelijk sociale verstoren (overdag slapen).

Dit leidt er toe dat er overdag korter wordt geslapen om te compenseren. Kortom: er zijn een aantal dingen die er toe leiden dat ’s nachts werken nadelige gevolgen heeft.

1. Stress-strain model

Weinig informatie over: idee is dat weinig slaap/andere momenten slapen leidt tot strain (op lange termijn). Een aantal aspecten dragen hier aan bij: psychologisch adaptie vermogen, persoonlijkheid, familie-situatie.

2. Destabilisatie model

Gaat uit van een verstoring van het equilibrium tussen werk, slaap en familie (verstoring balans). Verder belangrijk: deze theorie onderscheid fases:

- Adaptie ( 0 – 5 jaar)

- Sensitizatie en accumulatie ( 15 – 20 jaar)

Dus: nadelige gevolgen komen pas op lange termijn (tijdens de laatste fase: accumulatie).

Naast een verandering in het aantal uren dat mensen werken (over de afgelopen eeuwen/decennia) heeft er ook een verandering plaats gevonden in tijdstippen waar mensen op werken. Er zijn een aantal grote theoretische modellen m.b.t. dit onderwerp (met name gericht op shiftwerk en lange uren/dagen)

1. Hardiness

Hiermee wordt gerefereerd naar de mate waarin iemand stress resistent is. Hierbij moet je denken aan de mate waarin iemand denkt controle te hebben over zijn/haar leven, het willen en kunnen aangaan van uitdagingen etc.

2. self efficacy

Cognitieve evaluatie of je denkt dat je in staat bent tot iets. Hoger is beter.

3. Internal locus of control

Ben je zelf verantwoordelijk voor bepaalde uitkomsten? Net als job control kunnen sterke overtuigingen m.b.t. dit punt een soort buffer opbouwen.

4. Type A/B persoonlijkheid

Type A mensen zijn onrustiger, vijandiger en maken zich zorgen over tijd. Het idee hierachter is dat Type A mensen anders copen met problemen dan Type B mensen en sneller stress ervaren.

5. Negative affectivity

Een algemene tendens om negatieve percepties, gedachten en gevoelens op te roepen.

De twee meest onderzochte omgevingsmoderatoren op rol stress zijn waarschijnlijk social support en job control.
1. Social support (vanzelfsprekend)
2. Job control

De mate waarin iemand controle heeft over zijn/haar werk of input heeft op het functioneren van zijn/haar werkplaats.