Hangen mensen 1 model aan of doorlopen we verschillende modellen door de ontmoeting van de ander? Vanuit deze vraag zullen we komen tot een 4de model dat de vorige modellen integreert.

We zullen verschillende levensfasen doorlopen:

• We worden geboren in een familie en groeien op in een gezinscontext. We leren heel wat zaken; taal, gewoontes, spel, dagritme, zingeving,… We worden dus ondergedompeld in een bepaalde cultuur. We doen hier enkel meer (geen actieve participatie) -> intra, about.
• Door het imiteren nemen we zaken over. Hier zullen we onze cultuur die we meegekregen hebben aanhouden of verwerpen. Geleidelijk aan verhouden we ons tot het ontvangen van cultuur. -> intra, in.
• We komen in aanraking met andere gebruiken. Dit heeft te maken met het doorbreken van de eigen veilige en vertrouwde ruimte. Je komt tussen vreemden. De ontmoeting leidt niet altijd tot dialoog, je kan je ook gewoon nieuwsgierig opstellen en kennis opdoen. -> inter, about
• We weten dingen van andere culturen, maar zijn nog niet in dialoog gegaan. We gaan in dialoog, perspectieven uitwisselen. -> inter, from.
• Ontmoetingen leiden tot het verrijken van de ander en van mezelf. We ontvangen een verrijkt binnenperspectief. Een innerlijke dialoog met jezelf . je komt terug naar je eigen cultuur, maar je bent verrijkt -> intra

Learning in religion

Binnen het monoreligieze model onderscheiden we een exclusieve en inclusieve variant.

Exclusieve-> houden vast aan eigen cultuur en veroordelen andere visies.

Inclusieve ->houden vast aan eigen cultuur maar tonen een openheid voor andere zingevingsmodellen.

Learning about religion

Dit is het multireligieuze model. -> religies zijn evenwaardig, gaat ervan uit dat mensen in culturen ingeleid worden. Inleiding = explorerend. Dit is enkel een toeschouwersperspectief.

Learning from religion

Het interreligieus model -> alle opvattingen worden gerespecteerd in hun respectievelijke eigenheid; uitwisseling van perspectieven.

We zien de wereld door een venster… en naarmate het venster schoner is zien wij minder van het venster en het glas… Ik kijk erdoor er mijn buurman moet mij vertellen: ‘Je kijkt door een venster!’ En dan zeg ik tegen hem: ‘Maar jij ook, jij kijkt ook door een venster’ Er speelt nog iets anders mee… Ik kijk niet door het venster van mijn buurman…

Daarna ontdek ik twee dingen. Ik ontdek dat de ander, mijn buurman, niet dezelfde wereld ziet als ik. Maar ik ontdek ook dat ik niet de hele wereld zie.”

Pluraliteit, interculturaliteit en interreligieuze communicatie geven uitdagingen en kansen. De ontmoeting let de anders is ook de confrontatie met de mogelijkheden dat de werkelijkheid anders is dan we dachten.

Welke doelen willen we bereiken door in dialoog te gaan? Michael Grimmitt heeft hierover verschillende modellen.

Transcendentie = overstijging.

Frankl heeft in verschillende concentratiekampen verbleven (familie en vrienden kwamen om). Deze ervaringen hebben gezorgd voor de ontwikkeling van zijn visie op het mens-zijn.

De mens als ‘wil-tot-betekenis’

Mensen kunnen een leegte in het betekenis geven ervaren (bv verveling) of existentieel vacuüm.

Mensen voelen zich neerslachtig als ze de ontevredenheid over hun bestaan realiseren (gefrustreerde wil-tot-betekenis). Ze hebben een innerlijke leegte, hierdoor kunnen ze daden doen als zelfmoord, alcoholisme, misdadigheid, crisis,..; het existentieel vacuüm komt vaak voor, maar verbergt zich onder diverse maskers en vermommingen -> bv verlangen naar macht, geld, wil-totlust,…

Deze theorie noemt logotherapie (logos: betekenis). Streven naar de zin van het leven is de primaire motivatiekracht die een mens bezit. Iedereen is zelf verantwoordelijk voor eigen bestaan.

In het concentratiekamp zag hij dat als mensen wisten dat hen nog een taak in het leven wachtte ze grotere overlevingskansen hadden dan mensen die de moed opgegeven hadden.

Niets ter wereld kan een mens beter helpen bij gruwelijke levensomstandigheden dan het gedacht dat zij leven inhoud en betekenis heeft.

Hij vindt het mis dat de biologie zeggen dat een mens behoefte heeft aan evenwicht (homeostase), een spanningsloze toestand. Mens heeft niets aan een spanningsloze toestand, wel aan het streven naar een waardevol doel (= noödynamiek)

Betekenis van het leven verschilt van persoon tot persoon, van dag tot dag en van uur tot uur. -> het gaat dus over de specifieke zin van het individuele leven op een bepaald tijdstip.

Hij krijgt verschillende uitdagingen van het leven dat hij moet oplossen. De mens moet eigenlijk niet zoeken naar betekenis, hij wordt voldoende uitgedaagd door het leven (geen betekenis zoeken – je krijgt betekenis).

Het menselijk bestaan is ‘zelftranscendent’

Hij zegt dat de mens = een verantwoordelijk schepsel die de zin van zijn leven moet verwezenlijken.

De ware zin wordt gezocht in de wereld, niet in de mens zelf. De het doel van menselijk bestaan is niet enkel terug te vinden in zelfverwerkelijking, maar in zelftranscendentie!

We kunnen de levensbetekenis op 3 manieren ontdekken:

• Door het stellen van een daad
• Door een bepaalde waarde aan te gaan of te ondergaan (Ervaren van iets (natuur, cultuur,…) of iemand (liefde))
• Door te lijden (Vaak zie je dan in, dat je met kleine dingen gelukkig bent, je gaat anders denken)

Zelftranscendentie: vrijheid én verantwoordelijkheid

Mens is niet geheel gedetermineerd, hij kiest zelf of hij zich onderwerpt of het hoofd biedt aan bepaalde situaties. -> mens is vrij en onafhankelijk.

Vrijheid wordt gezien als het negatieve aspect van het totale verschijnsel, verantwoordelijkheid is het positieve. Anders wordt vrijheid slecht gebruikt.