Na jaren van verval kwamen er nieuwe beschavingen tot stand, en ook economische heropleving binnenlands en ook enigszins internationaal. Dit gebeurde vooral in West- Europa, Rusland, het Midden-Oosten en Zuid-China. Landbouw werd verbeterd en productie werd als vanouds opgestart. Chinezen en West-Europeanen waren vooral succesvol, door handel te starten met de Arabieren als tussenpersonen. Ook al waren politieke systemen door geografie en traditie verschillend, het gemeenschappelijke patroon was dat verkregen religieuze autoriteit samenging met politieke autoriteit, de vooraanstaande economische drive ondersteunend. Steden floreerden in handel en productie en kregen vaak autonomie. Mongoolse invallen leidden tot een omvangrijke samenwerking tussen Rusland, de Islamitische wereld en China. Het nam echter ook de pest met zich mee, wat voorspoed tegenhield.

Toen de rijken complexere politiek gingen voeren, kwamen ze mogelijkheden tegen om religie te gebruiken om autoriteit te verkrijgen. Tradities of lokale geloofspatronen werden ingezet op imperiaal gebied als ze conformiteit uitdroegen. Toen de imperiale rijken vielen, stierven zij niet uit, maar zorgden ze voor de zwakken en voor religieuze cohesie. Om zichzelf te versterken gebruikten ze de overlevende politieke systemen en innovaties. Toen er grote onderlinge rivaliteit ontstond, reorganiseerden de verschillende religieuze groeperingen zich. Ze zorgden voor leiding en intellectuele bronnen over de verlaten territoria van de klassieke imperia.

Met het groeien van permanente vestigingen, kwam er een grotere vraag naar veiligheid, dit werd vooral an de autoriteiten toevertrouwd. Groepen leerden ook van elkaar. Munten, wegen en het schrift bevorderde de economie en de handel. Er waren gemeenschappelijke religies, die bedoeld waren de loyaliteit aan de autoriteiten te vergroten.

De voornaamste manieren waarop men zich de eerste 100.000 jaar aanpaste was de overgang van nomadische leefwijzen naar permanente vestiging, van sedentisme naar semipermanente vestiging en van groepen van dorpen naar beschaafde centra. De voornaamste zorg was overleven.

Landbouwproductie leidde tot economisch surplus, territoriale expansie en een bevordering van het gemeenschapsleven. Organisatie werd belangrijker toen de samenleving complexer werd, het was hierbij van belang dat de autoriteit collectief geaccepteerd werd en gebaseerd was op een gemeenschappelijk geloofspatroon.