• Instrumentatie is een bedreiger die met name kan intreden bij onderzoek dat langere tijd loopt. Deze problemen komen voort uit wat wij ‘instrumentatie’ noemen: als de observatiemethode van betekenis verandert in de loop van het onderzoek, kan dat het waargenomen effect veroorzaken.
  
  
• Onder instrumentatie vallen ook de vloer- en plafondeffecten. Hiermee wordt bedoeld dat effecten van de interventie niet aan te tonen zijn omdat respondenten bijv. al maximaal scoren waardoor een verbetering niet aan te tonen is.

We spreken van testeffecten als de waargenomen verandering op de afhankelijke variabele niet door de interventie is veroorzaakt, maar door de voormeting zelf.

We spreken van rijping als het waargenomen effect niet veroorzaakt is door de interventie, maar door een (ander, autonoom) ontwikkelingsproces binnen de respondenten.

We spreken van een history-effect als gelijktijdig met de interventie iets heeft plaatsgevonden waardoor de respondenten beïnvloed zijn. Wat het waargenomen effect mede heeft veroorzaakt.