Functie-rolgebonden aandachtspunten:

• Plannen
  • Duidelijke omschrijving maken van de doelen van de organisatie
  • De efficiëntie is het ultieme doel van elke organisatie

• Organiseren
  • Formele organisatiestructuur
  • Verdoorgedreven taakspecialisatie
  • Coördinatie via regels en directe supervisie
  • De bureaucratische organisatiestructuur is de meest efficiënte structuur
• Leiding geven
  • Een eenduidige, autoritaire leiderschapsstijl is de meest efficiënte en effectieve leiderschapsstijl
  • Geen/zeer weinig inspraak of participatie
• Controleren
  • Radicale en vrij strikte controles
  • Controles met een uitgesproken mechanistisch karakter

Andere aandachtspunten

• Belangenconflicten en sociale harmonie
  • Moet gezien worden in het licht van de toenmalige sociale strijd tussen werknemers en werkgevers, waarbij ideeën van klassentegenstellingen primeerden
  • Blijkt uit het feit dat het loon van de arbeiders diende gebaseerd te worden op de geleverde prestaties en de intentie om de fysieke last weg te nemen
• Het fordisme
  • De concrete toepassing van de Tayloristische principes in massa-assemblagelijnen en het lopende band principe
  • Poging om de aspiratie naar sociale harmonie tussen arbeidersklassen en ondernemers concreet vorm te geven

Ze benaderen het management op een erg mechanistische wijze.

• Organisaties managen = programmeren van een immense machine of computer
• De programmatuur is het geheel aan formele regels en procedures
• Het management van organisaties lijkt hierdoor relatief eenvoudig

Er ontstaat een mens-machinebeeld.

• De mens is een zeer rationeel wezen.
• Mensen hebben allemaal dezelfde eigenbelangen of streefdoelen. Ze hebben dus geen eigenbelang, maar eerder een universeel belang

Dit beeld heeft belangrijke implicaties voor het aansturen van mensen. Het vereist namelijk recepturen of voorschriften waardoor het management een sterk normatief of voorschrijvend karakter krijgt. Er wordt onderzoek verricht naar de beste receptuur d.m.v. bewegingstudies of ‘time and motion studies’ (= filmopnames maken van werkende arbeiders).

Taylor formuleerde een aantal principes of basisreceptuur. (zie p.66) Ook Fayol formuleerde er 1, maar deze was minder productieachtig en toonde meer een algemeen karakter. Opmerkelijk is dat we in beide recepturen de functies van het management herkennen. Weber spitste zich toe op grote bedrijven en overheidsorganisaties. Zijn richtlijnen en principes hadden een bureaucratische organisatievorm

• Ontstaan in het begin van de 20^e eeuw
• Eerste heropleving in de jaren ‘50
• Tweede heropleving in de jaren ’80 tot heden

De pioniers hadden overwegend een technische (bepalend voor de typische kenmerken van dit managementperspectief) en in mindere mate ook een sociologische achtergrond.

• Taylor, Fayol
• Frank & Lilian Gilbreth
• Weber

Er worden 2 richtingen onderscheiden.

• Wetenschappelijk management(Taylor en de Gilbreth’s)
  • Concentreert zich op het management van productorganisaties en productieafdelingen
• Klassieke organisatietheorie(Fayol en Weber)
  • Spitst zich toe op alle soorten van organisaties en op de hele organisatie

Het metakarakter van de managementwetenschappen heeft tot gevolg dat haar inzichten, inclusief de hieraan gekoppelde modellen en theorieën, ontleend worden aan verschillende basiswetenschappen. Theorieën vertrekken vaak vanuit bepaalde aannames of uitgangspunten. We spreken over brillen waardoor de wetenschappers kijken naar de werkelijkheid of perspectieven die ze hanteren. Er bestaan meerdere alternatieve perspectieven omdat de managementwetenschappen een metakarakter heeft. Het is belangrijk om al deze perspectieven te kennen omdat…

• …ze andere inzichten aanreiken om naar de werkelijkheid te kijken.
• …ze andere adviezen suggereren voor het management van de organisatie.
• …het nodig is om voldoende kritisch te staan naar verstrekte adviezen.

Er zijn diverse pogingen om de bestaande perspectieven (= scholen, stromingen) te ordenen. (zie tabel 3.1 p.61)

We vinden een rode draad terug in deze verschillende ordeningen. We onderscheiden 4 hoofdstromingen.

• Het klassieke managementperspectief
• Het gedragsmatig managementperspectief (human relations)
• Het managementperspectief van de systeembenadering
• Het managementperspectief van de contingentiebenadering

Er zijn ook nog 3 additionele en/of meer specifieke managementperspectieven.

• Het kwantitatief managementperspectief
• De besluitvormingstheorie
• De stakeholdersbenadering

Elk perspectief wordt aan de hand van een vast aantal aandachtspunten beschreven.

• Een situering in de tijd, inclusief enkele pioniers
• De typische, algemene kenmerken
• Eventueel bijzondere aandachtspunten binnen management

Opmerkingen:

• We beperken ons in deze cursus tot de hoofdlijnen en basisinformatie.
• De hoofdlijnen en basisinformatie staat niet enkel in dit hoofdstuk, maar is verspreid in de hele cursus.
• We moeten voorzichtig zijn met de precieze afbakening van elk managementperspectief en met de toewijzing van pioniers of grondleggers. Dergelijke ordeningen zijn immers niet eenduidig.