- mensen hebben geen instincten
→ Instinct = aangeboren complex gedragspatroon
- mensen hebben wel:
→ Reflex: respons, evolutionair voordeel
→ Drift: noden van het lichaam die tot uiting komen onder de vorm van een fysiek gevoeld onbehagen of behoefte
- 2 mechanismen:
Genetische variatie:
= veranderingen in het genetisch materiaal die gunstig zijn voor de ontwikkeling van een soort treden op
Natuurlijke selectie:
= nakomelingen met betere genetische eigenschappen hebben meer overlevingskansen en nakomelingen zonder deze eigenschappen gaan verdrongen worden
- Mensen en apen
→ Huidige apen en mensen stammen af van primaten (soort die zich 70 miljoen jaar geleden ontwikkelde)
→ Culturele ontwikkeling was toen ook al een tijd bezig
=> co-evolutie
1. Gebruik van werktuigen en communicatievormen speelde een belangrijke rol in het biologisch evolutieproces
2. Biologische evolutie van de hominiden speelde rol in de culturele evolutie
- Sociobiologie
→ Wilson: verklaart sociaal gedrag door genetische factoren
→ Genetic pools: mensen gedragen zich onbewust op zo’n manier dat de kwaliteit van hun genenpool geoptimaliseerd wordt
= reproductieve strategie
→ Verschil in seksueel gedrag tussen mannen en vrouwen
= mannen: miljoenen spermatozoïden, willen nakomelingen verspreiden
= vrouwen: 1 eicel, zoeken bescherming van hun nakomelingen
- kritiek op de sociobiologie
→ Verscheidenheid en plasticiteit van mensen verdwijnt
→ Psychologische, sociale en culturele factoren spelen ook een rol
- Cultuur = al wat aangeleerd is en betekenis heeft voor mensen
1. Symbolen
→Al wat door de leden van een bepaalde groep als betekenisdragend wordt herkend
→ Typisch menselijk
→ Niet natuurlijk
2. Waarden
→Abstracte idealen of streefdoelen
→ Wat in een groep of een samenleving belangrijk wordt gevonden
3. Normen
→ Concretiseringen van waarden
→ Gedragsregels die je verondersteld wordt na te leven
4. Materiële goederen
→ Artificiële, door de mens vervaardigde objecten, natuurlijke voorwerpen en grondstoffen die in het handelen van de mens een betekenis krijgen
→ Materialisering van waarden
=> materiële cultuur: geheel van materiële voorwerpen die een belangrijke plaats innemen in het leven van een bepaalde groep of samenleving
=> verband tussen mentaliteit en materiële omgeving van de mens
- Cultuur en maatschappij:
→ Maatschappij: structuur van interrelaties dat individuen verbindt, zorgt voor stabiele sociale verhoudingen tussen individuen
→ Cultuur: manier van denken en handelen binnen die maatschappij
| Comte | Spencer |
Rede versus evolutie | Mentalistisch: bewustzijn
| Verklaring in grootte van de maatschappijen |
| Evolutie doordat menselijk gedrag meer door de rede werd geleid | Evolutie zonder bewustzijn: biologisch proces, evolutie is er, of de mensen daar nu weet van hebben of niet |
Consensus versus ‘integratie door arbeidsverdeling’: verklaring sociale orde
| universele consensus | organisme (~lichaam: organen zijn op elkaar afgestemd en functioneren zonder dat ze zich daar bewust van zijn)
|
| nadruk op bewustzijn | verlenging van de arbeidsindeling: als die ver is doorgevoerd zijn de mensen afhankelijk, gedwongen tot samenwerken, hoe vlotter, hoe meer sprake van sociale orde
|
|
| problemen ontstaan wanneer de maten van arbeidsdeling (structurele differentiatie en specialisatie) niet aangepast aan de omvang van de bevolking |
Altruïsme versus individualisme
| Verwacht toename van het altruïsme: inzien hoe hard mensen elkaar nodig hebben, oog hebben voor de ander
| Verwachtte toename van het individualisme (door de arbeidsverdeling: vergroot verschillen en bijkomend besef) |
| samenleving doordrongen van het feit dat ze deel uitmaken van collectiviteit | sterkste overleeft, onaangepasten vallen weg, liberale ideologie |
=> andere grondleggers: Emile Durkheim en Max Weber, Simmel, Park, Mead, Schütz
