• afweersysteem
  • indien te zwak: onvoldoende bescherming tegen virussen en bacteria
  • indien te sterk: tegen eigen cellen (auto-imuunziektes: rheuma, diabetes, coeliakie, multiple sclerose)

• leukocyten (witte bloedcellen) herkennen antigenen op cellen als ‘eigen’

• belangrijkste leukocyten
  • B cellen: in beenmerg, produceren antilichamen die lichaamsvreemde antigenen herkent en aanvalt; éénmaal herkend altijd onthouden
  • T cellen: in thymus, vallen vreemde cellen rechtstreeks aan (zonder antigenen te produceren)
  • natural killer cellen: vallen alle vreemde (tumor)cellen aan met gif

• leukocyten produceren cytokines (eiwitten)
  • zetten hypothalamus aan tot cytokine productie  general adaptation syndrome:
  • doodt bacteriën: koorts
  • energie sparen: slecht slapen, vermoeidheid, geen trek in voedsel

• cortisol werking afhankelijk van concentratie …
  • lage en hoge concentraties: verminderde aandacht en geheugen
  • matige concentratie: versterke aandacht en geheugen

• … en duur
  • korte duur: versterkte afweer en geheugen
  • lange duur: verminderde afweer en geheugen

• stress heeft twee effecten
  • snelle reaCtie: het autonome zenuwstelsel (FFF reaktie)
  • trage, langdurende reaktie: activatie van de ‘HPA as’
• Hypothalamus

Pituitary gland (hypofyse): adrenocorticotroop hormoon (ACTH)

Adrenal cortex (bijnierschors): cortisol
(versterkt stofwisseling en verhoogt glucose en voeding in bloed)

• cortisol: maakt lichaam klaar voor actie
  • maat voor stress
  • echter: individuele verschillen in variaties over de dag

alleen binnen-persoonvergelijkingen mogelijk

• Hans Selye (1979) (“father of stress”)
  • stress = “nonspecific response of the body to any demand made upon it”
  • elke bedreiging lokt een algemene respons uit: general adaptation syndrome,
  • fasen:

1. alarm: versterkte activiteit sympatisch zenuwstelsel

2. resistance: sympatische activiteit neemt weer af, bijnierschors (adrenal cortex): cortisol ↑  versterkt afweer en genezing

3. exhaustion: verminderde werking CNS en immuunsysteem

• het lichaam is niet gebouwd op langdurige stress (wel op korte periodes)
  • betere definitie stress= “events that are interpreted as threatening (…) which elicit physiological and behavioral responses”