• manisch: overdreven opgewekt, te optimistisch, gevoel van almacht
• kenmerken bipolaire stoornis
  • bipolar I: depressief + ernstige manische periode / gemengde periode
  • bipolar II: depressief + milde (hypo-)manische periode (m.n. vrouwen)
  • ook: aandachtsvermindering, impulsiviteit, verminderd verbaal geheugen
  • prevalentie
    • elke vorm: 0.4-1.6%
    • vrouwen meer depressieve episodes, mannen meer manische episodes
    • begint tussen 15 en 25 jaar, levenslang aanhoudend

1 ECT (Electro Convulsieve Therapie)

• ongefundeerd gebruik/misbruik, trial and error
• epileptisch insult leek schizofrenie tegen te gaan
• ECT in plaats van insuline-insult bleek wel te helpen tegen depressie
• voorzichtig weer ingevoerd in de 1970s: kleinere schok, algehele verdoving/narcose, spierontspanners, met name van de rechter-hemisfeer; echter beperkte werkingsduur
• versterkt neuronengroei in hippocampus?

2 TMS (Transcranial Magnetic Stimulation)

• slechts de cortex wordt beïnvloed

3 slaaponthouding

• mensen met depressie hebben een vervroegd circadiaan ritme
• 1 nacht slaaponthouding werkt direct tegen depressie … voor slechts 1 dag!
• beter: volgende nachten onregelmatig laten slapen
• versterkte neuronengroei in de hippocampus?

4 bewegen: stevige wandeling

• verbetert bloeddoorstroming

• depressie verbetert ook zonder behandeling  vergelijk dus altijd met placebo groep

• 30% verbetert binnen enkele weken door
  • placebo
  • psychodynamische therapie (Freud) ~ placebo

• 20% verbetert binnen enkele weken (alleen) door
  • antidepressiva (onderling vaak vergelijkbaar; met name bij zware depressies)
  • cognitieve therapie, interpersonal therapy

• dus 50%: heeft geen baat bij psychotherapie en antidepressiva

andere behandelingen nodig

1 psychotherapie (herstel is langwerkend itt. antidepressiva)

• bv. gedrags- (behavioristisch), cognitieve (zelf-analyse), Rogeriaanse, Gestalt, psychodynamische (Freudiaans) therapie
• doel: vinden en oplossen van problemen, zelfredzaamheid

2 antidepressiva

• blokkeren serotonine en catecholaminen
• werking onduidelijk: niveau’s veranderen in uren, depressie in weken
• via afscheiding extra neurotrofinen (BDNF)  neuronengroei in m.n. hippocampus?

• antidepressiva met name bij zwaardere depressies, niet bij
  • omgevingsoorzaken (misbruik, mishandeling, jeugdtrauma)  gedragstherapie
  • jongeren (zelfmoordneigingen)

• 4 soorten antidepressiva

1 tricyclische antidepressiva

• blokkeren presynaptische opname serotonine, catecholaminen (=dopamine, adrenaline, noradrenaline)
• bijwerkingen o.a. door inhibitie histamine (slaperigheid) en acetylcholine (vochtvasthouden)

2 Selectieve Serotonine Reuptake Inhibitors (SSRIs)

• bv. Prozac
• blokkeren presynaptische opname serotonine

3 MonoAmine Oxidase Inhibitors (MAOIs) of MAO remmers

• blokkeren afbraak serotonine, catecholaminen
• bloeddruk verhogend  dieet aanpassen (geen tyramine

4 overige

• o.a. Sint-Janskruid: vergelijkbaar met SSRIs?

- vermindert gevoeligheid voor andere medicijnen!

• psychotherapie & antidepressiva hebben vergelijkbare effecten op hersenactiviteit