• bonobos echter
  • lijken meer op mensen dan andere primaten

- staan op achterpoten

- vaste man-vrouw relaties

- mannetjes voeden ook op

• Kanzi (& Mulika): begrijpt gesproken taal en produceert taal via symbolen (wijzen, toetsen),

- als een 2-2½ jarig kind, ~150 woorden

- begrijpt meer dan hij kon ‘zeggen’

- beschrijft objecten (die hij niet ziet)

• waarom bonobos wel?

- bonobos hebben meer aanleg voor taal?

- Kanzi & Mulika begonnen erg jong?

- hun training was observatie van moeder?

• chimpansees
  • leren geen taal
  • wel een beetje gebarentaal: begrip of conditionering?

- zelden in een andere context

- niet ter beschrijving

- niet als antwoord voor anderen

• dus S R=conditionering, geen begrip!

• corpus callosum ontwikkelt zich tot ~ 10 jaar
  • verbindt gelijksoortige neuronen in LH en RH, ontwikkelen = afsterven nutteloze neuronen (snoeien)
  • kinderen <5 jaar: soms ongecoördineerd zoals een split-brain patiënt (bv. vergelijken materiaal met beide handen apart is moeilijker voor 3 jarigen)
• indien er direct al geen corpus callosum ontwikkeld is
  • zijn de commissuren beter ontwikkeld minder verschijnselen dan bij geopereerde split-brain patiënten
  • ook ipsilaterale verbindingen van brein naar het lichaam

• taalaanleg zit links vanaf het begin van de ontwikkeling
  • vroege éénzijdige beschadiging: taal ontwikkelt slechter bij links- dan rechtszijdige beschadiging
  • relatieve grootte van de linker planum temporale (in temporaal kwab: spraak begrijpen) correleert met rechtshandigheid (zo ook bij apen), en met taalbegrip bij kinderen

taal in LH = genetische aanleg