Het is mogelijk om de informatie uit het gedrag van anderen te weerstaan. Want het is niet altijd zeker dat andere mensen goede informatiebronnen zijn.

Al dan niet conformeren heeft bovendien sterke effecten op hoe je de realiteit aanvoelt en definieert:

• Conformeren = de wereld ook bekijken vanuit het standpunt waaraan je conformeert
• Niet conformeren = de wereld bekijken vanuit een tegenovergestelde positie (om niet-conformeren te rechtvaardigen gaan we vaak nog sterker de andere richting uit dan we van nature zouden doen)

Bijvoorbeeld: rationeel nadenken bij de radio-uitzending van Welles,…

• Ambigue situatie (als de situatie onduidelijk is):

Als het gewenste gedrag overduidelijk is, is er geen nood om naar anderen te kijken (merk op: een andere vorm van beïnvloeding kan ook)

• Crisis-situatie:

Vaak tegelijk ambigu. Geen tijd om na te denken, dus automatische acties (en blijkbaar is conformisme zo’n automatisme)

• Wanneer anderen expert zijn of lijken (ze komen zelfzeker over)

Iemand die de leiding neemt, lijkt een expert te zijn

• Impliciete persoonlijkheidstheorie

• Typisch voor een crisissituatie: je moet snel iets beslissen en dan is het gedrag van anderen een grote bron van informatie

• Moeilijk interpreteerbaar, ambigu
• In een belangrijke situatie, sterke informatie van anderen maar er is geen overdracht van een rolmodel
• Le Bon:besmetting: de snelle verspreiding van emoties of gedrag door een menigte
• Voorbeelden:
  • Orson Welles: radioshow (War of the worlds)
  • Tsunami: ramp op tweede kerstdag vs. reacties nadien
  • Effect van fictie (TV) als ze in een soortgelijke situatie verkeren
  • Psychogene groepsziekte:

= letterlijk een besmetting van ziekte-gedrag die lijkt op een fysieke besmetting

Voorbeeld: school in VS, leerkracht voelt zich onwel omdat ze benzinegeur ruikt, na haar volgen er ook veel leerlingen die zich onwel voelen. Ook in andere klassen vindt dit fenomeen plaats,…

Andere voorbeelden: mode-diagnoses zoals ADHD, autisme, dyslexie, depressie

Belangrijke variabele in de sterkte van informationele sociale beïnvloeding: hoe belangrijk is het voor het individu om de opdracht accuraat (=nauwgezet) uit te voeren?

Onderzoek Baron et al (=belangrijk sociaal psycholoog)

Inhoud: ooggetuigen moesten daders indentificeren

Ze moesten een moeilijke taak uitvoeren, ze kregen eerst de dader te zien op de dia, daarna kregen ze heel snel achter elkaar 4 andere personen te zien, één van hen was de dader maar met andere kleren aan. De taak werd extra moeilijk gemaakt doordat de dia’s heel snel achter elkaar getoond werd. Op het einde moest men vertellen wie de dader volgens hen was.

Ze moesten hun antwoord in een groep van 3 personen luidop zeggen. 2 van de 3 waren pseudo-proefpersonen, zij hadden op voorhand hun tekst ingestudeerd. Zij vertelden altijd de verkeerde antwoorden.

O.V.: het belang van de taak

Voor sommigen was de taak van groot belang + kreeg men een beloning achter

(belangrijk voor het individu om de taak accuraat uit te voeren)

Voor anderen was de taak van klein belang, het was een probeersel

(niet zo belangrijk om de taak accuraat uit te voeren)

Resultaat: meer conformisme (geloof in wat anderen zeggen) bij groot belang (51 procent vs. 35 procent). Ze beantwoorden de vraag “wie is de dader?” dus met het foute antwoord van de pseudo proefpersonen.

Onderzoek Levine et al

Proefpersonen moesten beslissingen nemen in groep.

Opdracht: ze moesten “nonwoorden” herkennen. Ze kregen eerst een aantal nonwoorden te zien, daarna kregen ze een lijst met allemaal nonwoorden en moesten ze de geziene nonwoorden er zo snel mogelijk uit halen.

O.V.: risico (via beloningsschema)

ü Groot risico: beloning voor correctheid

ü Klein risico: straf voor fouten

Maar!: objectief vergelijkbare beloning

Resultaat: meer conformisme in de conditie met groot risico (zelfs onafhankelijk van discussie)