Onderzoek van Zajonc

Wat? Onderzoek met kakkerlakken

• Kakkerlakken vluchten weg van licht (reflex)
• Opstelling waarbij vluchten makkelijk gaat (buisje met langs ene kant lichtbron, langs de andere kant een donker doosje)
• Wat is de invloed van de groep (andere kakkerlakken) zonder fysieke interactie met het “individu”?
• O.V.: met publiek of zonder publiek
• A.V.: snelheid vluchtrespons
• Resultaat: vluchten gaat sneller bij publiek
• Soortgelijke bevinding voor mensen: een eenvoudige taak gaat sneller met publiek

Variatie Zajonc: moeilijke taak (keuze tussen verschillende gangen en slechts 1 is juist)

Resultaat:dat gaat slechter met publiek erbij

• Verklaring:

1) De aanwezigheid van anderen zorgt voor opwinding

2) Sociale facilitatie (en inhibitie(remming)) omwille van die opwinding

Sociale faciliatie = de neiging van mensen om beter te presteren bij eenvoudige taken en slechter bij moeilijke taken als ze in aanwezigheid zijn van anderen en als hun individuele prestaties kunnen worden beoordeeld

?: Invloed van de groep op hoe we presteren en handelen?

Het gaat hierbij louter om de invloed van de aanwezigheid van een groep

 conformiteit: hier gaat het namelijk over de meest minimale vorm van sociale beïnvloeding

• Sociale normen: vaak verscherpen groepen de grenzen van wat maatschappijbreed aanvaard is. Soms ook groepsnorm buiten de officiële normen. Bv. Snelheidslimiet

• Sociale rollen: meestal is het in een groep ook duidelijk welke acties en gedragspatronen nodig zijn en wie die moet uitvoeren. Sociale rollen geven grote duidelijkheid over wat verwacht wordt, maar kunnen verschillen voor mensen binnen eenzelfde groep.

- Nadeel:

mogelijk nefast voor de persoonlijkheid, mensen kunnen zo opgaan in hun rol dat hun persoonlijke identiteit en persoonlijkheid verloren kan gaan.

soms een hoge kostprijs voor het breken met de toegewezen rol, als je niet handelt in overeenstemming met de verwachtingen die met je rol gepaard gaan

- Voordeel:

iedereen weet wat hij moet doen, waar hij aan toe

Experiment Zimbardo

• Had een nefaste invloed op de persoonlijkheid

• Ook een zeer berucht experiment
• Een film over: “Das Experiment”
• Simulatie-experiment van het gevangenisleven
• Deelnemers voor een 14 dagen durend psychologisch experiment
• Willekeurige rolverdeling: bewaker – gevangene
• Nagebouwde gevangenis-omgeving in onderzoeksruimte psychologische faculteit
• Na zes dagen is het gedrag van de bewakers (studenten/leken) zodanig ontspoord dat het experiment wordt afgebroken
• Ging het ook hier om sadisten? Waarschijnlijk niet…
• Kritiek op Zimbardo: dat hij zelf een te actieve rol had gespeeld

MAAR: in replicatie door o.a. Haslam: andere evolutie:

• Kleine wijzigingen in de situatie maken waarschijnlijk dat gedrag op een bepaalde manier evolueert
• In beide gevallen is er wel duidelijk sprake van rollenpatronen
• In beide gevallen ageren de deelnemers in functie van die patronen en dit zonder voorafgaande “training” om zich zo te gedragen
• Verklaring: sociale perceptie en cognitie zorgt voor een referentiekader, de groep zorgt voor de verdeling van de rollen en “ziet toe” op de uitvoering ervan

• Belangrijk en beladen voorbeeld van rollen: man versus vrouw

• Duidelijk veranderende rollen de laatste decennia

• Die verandering:

- Veroorzaakt soms conflict

- Beïnvloedt de persoonlijkheid

Studie in de VS naar statusverschillen bij de vrouw gedurende de 20^ste eeuw, en de assertiviteit van die vrouwen in die perioden

Resultaat hieruit: als de status van de vrouw in de samenleving toeneemt, stijgt ook de assertiviteit van vrouwen.

DUS men kan op basis van statusverschillen, historische verschillen in de persoonlijkheid vinden.

• Groepscohesie

= bonus voor “sociale” groepen, mogelijk inhiberend voor werkgroepen.

= de eigenschappen van een groep die de leden ervan met elkaar verbinden en die onderlinge sympathie bevorderen

• Groepenconflict
  • Hoe strikter de groepsgrenzen, hoe sterker de conflicten

• Samenstelling van groepen:
  • Meestal tussen de 2 en de 12 leden: optimaal aantal om de voordelen van de interactie te kunnen voelen. Als interactie geen cruciaal element is in de operationalisatie, dan ook grotere groepen (in de psychologie spreekt men gewoon over een verzameling van mensen)

• Veelal gelijkheid tussen leden in zake leeftijd, overtuigingen en geslacht (dit is niet het geval in de belangrijkste groep, een relatie)

- Er kan ook aantrekkingskracht zijn tussen mensen

- Uniforme beïnvloeding van de leden van de groep