Uitwisseling van landbouwgewassen, veesoorten, ziekten en cultuur tussen de Oude wereld en de Nieuwe wereld na 1492. Het geeft de moderne wereld mee vorm.

De uitwisseling is zeer divers

Gewassen: aardappel, tomaat, maïs, zoete aardappel, tarwe, rijst

Dieren: paard (lastdieren), varken, schaap, rund

Ziektes: pokken, mazelen, cholera, tyfus, syfilis

Het verhaal van de goederenketens (commodity chains) vertelt hoe de moderne wereld word geschapen via een netwerk van transacties over de hele aardbol. Men kan de geschiedenis van de moderne wereld vertellen in ‘acht glazen’.

Bier: Rechtstreeks product van domesticatie van graan

Wijn: Symboliseert de Griekse en Romeinse cultuur

Sterke dranken: Distillatieproces is een Arabische uitvinding

Koffie: Exotische drank, geïntroduceerd in Europa door de Arabieren

Thee: Via GB en Ndln ingevoerd vanuit het Verre Oosten

Cacao: Drank van Midden- en Zuid-Amerika

Coca: ‘nationale drank’ van Amerika: symboliseert consumentisme, globalisering

Water: Flessenwater is het huidige snelstgroeiend commercieel product

Suiker als metafoor voor de nieuwe economie

Rietsuiker als duur luxeproduct

Plantages in Europa, Atlantische eilanden, Brazilië, Caraïben

Deel wereldeconomie: bindmiddel van twee driehoekshandelssytemen

1) Afrikaanse slaven  Amerikaanse plantages  suiker en tabak  EU  afgewerkte producten als ijzerwaren en kledij  Afrikaanse stamhoofden  Afrikaanse slaven  …

2) Afrikaanse slaven  Caribische eilanden  melasse (suikerstroop)  Nieuw Engeland / rum  Afrika

Contouren van de moderne wereld-economie

Combinatie van handel en nijverheid, kern-periferie relaties, geweld-repressie, grote ongelijkheid

Vanaf 8000 vgt. begint de mens, uitgezonderd Australië, te experimenteren met het domesticeren van gewassen en dieren. De neolithische landbouwrevolutie bestaat uit een keten van meerdere regionale evoluties

Midden-Oosten: halve maan

Verre Oosten: Gele rivier, Yangtze rivier

Midden-Amerika: Mexico

Zuid-Amerika: Andes

En: Z-O Azië, Oost-Afrika, Amazone, Oosten van N-Amerika

Kleinere kerngebieden

De landbouw is gemengd via een combinatie van akker- en veeteelt.

14 gedomesticeerde zoogdieren: 13 in Eurazië en 1 in Amerika

12 gewassen zorgen voor 80% van de hedendaagse oogsten

Overgang van jager naar boer is zeer graduele (Catal Hüyük)

In sommige streken blijven herdersvolkeren dominant

Noordelijke en oostelijk Afrika, centraal Azië

De introductie van landbouw is s’mens grootste vooruitgang. Maar is niet een natuurlijke stap. Echter dit wordt door sommigen gezien als de grootste catastrofe in s’mens geschiedenis. Met de landbouw ontstond

Sociale repressie

Seksuele ongelijkheid

Despotisme

Ziektes

Maar natuurlijk zorgde landbouw wel voor de overgang naar een complexere samenleving dmv het ontstaan van culturen en beschavingen.

Door de landbouw kan de mens voor meer voedsel zorgen MAAR bij voedselverzamelaar jager stak men minder tijd in het vergaren van voeding, lagen de calorieën hoger, was er van hongersnood minder sprake en was men meer immuun voor ziekten. Maar de levensstandaard is in de landbouwsamenleving wel beduidend hoger. Er zijn zo nu eenmaal voor en nadelen.

Waarom schakelt de mens over naar landbouw?

1) De groeiende schaarste in wilde gewassen en dieren.

2) Klimaatsveranderingen vanaf 14.000 vgt.

3) Technische kennis (sikkel, manden, vuur, bewaarputten)

4) Langzame bevolkingsgroei, die stijgt door landbouw (actie-reactie, er is dus geen weg terug of er verhongeren mensen)

5) Het numerieke en fysieke overwicht van landbouwers- en herdersculturen

In de landbouwsamenleving waren er grenzen aan de groei. Dit zorgde voor uitsterven van diersoorten, overexploitatie. Echter dit was alleen het geval bij een bruuske groei, want de samenleving groeide sowieso, dit echter heel langzaam.

Er komt ook een ongeziene economische expansie

De meest gebruikte meter om deze groei in kaart te brengen is het Bruto nationaal product.

Meet de totale waarde van goederen en diensten die gedurende een jaar binnen een land worden geproduceerd. Maar is niet volledig correct

Monetair toegevoegde waarde staan voorop de ecologische en sociale waarden

Geen onderscheid tussen positieve en negatieve activiteiten

Houdt geen rekening met de verdeling van de rijkdom

Het principe van de ecologische duurzaamheid verreist dat de totale biofysische schaal van de wereldeconomie niet verder mag groeien, gezien het feit dat de mondiale draagkracht nu al wordt overschreden

Ecologische voetafdruk

De huidige wereldeconomie is een economie van onbetaalde kosten

Volledig beeld van de kosten van groei zou een hogere prijs betekenen

Vertraging of contractie een optie?

Meer regulering

Druk op winstprincipe

Druk op gelijkheidsmythe

Gevaar voor eco-totalitarisme?