Es, Ich, Über-Ich

• Es: lustprincipe
• Ich: realiteitsprincipe
• Über-Ich: normen en waarden, geboden en verboden, gewetensfunctie

De ontwikkeling van de persoonlijkheid:

 Psychoseksuele ontwikkelingsfasen

De psychoseksuele stadia van Freud

in elke van deze stadia regeert een bepaalde erogene lichaamszone (erogene
lichaamszone is een lichaamszone die bij aanraking lustvolle gevoelens
opwekt)

1) orale stadium (waarin de mond erogeen is). De baby wil zo veel mogelijk
met de mond doen. Als het niet langer aan de borst kan zuigen, zoekt het een
nader sabbeltje.

2) anale stadium (controle is belangrijk). De lustbeleving verschuift naar de
anus. Het kind geniet van het ophouden en uitpersen van zijn uitwerpselen.
Dit is volgens Freud plezierig vanwege de ervaring zelf je zaakjes onder
controle te hebben.

 Fixatie op een bepaalde lichaamszone

 De ontwikkeling van de persoonlijkheid

fallische stadium. De lust verschuift van de anus naar de genitaliën. Hierin is ook het oedipuscomplex, waarin het kind onbewust verlangd naar seksueel verkeer met de ouder van het andere geslacht en tegelijk onbewust vijandige gevoelens koestert tegen de ouder van hetzelfde geslacht. Net als de lust blijft deze haat beperkt tot het onbewuste.

genitale stadium (in de puberteit) De diversiteit van de seksualiteit uit de eerste drie stadia wordt nu gestroomlijnd en volledig gericht op het andere geslacht. De seksuele energie wordt volledig en voor het verdere leven samengebald in de genitaliën.

Persoonlijkheid = het unieke en stabiele patroon van psychologische en gedragskenmerken waardoor de ene mens zich van de andere onderscheidt

 manier waarop iemand met uiteenlopende situaties omgaat

• Persoonlijkheid:

 Temperament = gedragskenmerken die door een aangeboren reactiepatroon
worden bepaald

 Karakter = wat wij van een persoon ervaren
 aantal eigenschappen

 Constitutie = fysisch aspect van de persoon

 lichaamsbouw en lichamelijk functioneren

Typologie: manier om personen te classificeren

 op basis van temperament, karakter en constitutie

 Modelleren

 Leren door observeren

 Sociaal leren

Experiment Bandura:

In dit experiment laten ze kinderen een filmpje zien van een volwassene vrouw die een opblaaspop slaat, schop en er voorwerpen naartoe gooit.

De kinderen in GROEP A kregen dit filmpje te zien waar op het einde een tweede volwassene de vrouw een echte kampioen vond.
De kinderen in GROEP B kregen dit filmpje te zien waar op het einde een tweede volwassene de vrouw uitschold voor een slechterik.
De kinderen in GROEP C kregen dit filmpje te zien zonder lovende reactie of agressieve reactie.

Na het zien van dit filmpje moesten de kinderen, individueel, zelf met speelgoed spelen.

Het resultaat:
GROEP A: - ging bijzonder agressief te keer
GROEP B: - minder agressie, maar toch namen ze wat agressie over
- wanneer ze dan zelf beloond werden voor agressief gedrag werden ze even
agressief
GROEP C: de meeste imiteerde het agressief gedrag

• Kenmerken van het leren door imiteren

 Gevolgen voor anderen
= men kan van het gedrag van anderen leren door imiteren
Bv. de studie- ijver van jan zal door zijn medestudenten makkelijker
geïmiteerd worden wanneer hij prima cijfers behaalt.

 Aandachtig waarnemen
= ja kan pas leren van imitatie als je aandachtig en bewust waarneemt
Bv. door nauwkeurige observatie van de nieuwste mode zal je oudere kledij
afwijzen

 Onthouden
= je zal gedrag pas kunnen imiteren als je het goed onthouden hebt
Bv. het is opmerkelijk hoe kinderen en jongeren de liedjesteksten van hun
idolen perfect kunnen nazingen

 Gelijkenis met het model
= gedrag heeft meer kans om geïmiteerd te worden wanneer de imitator op
een of andere manier sterke gelijkenis wil vertonen met het model
Bv. reclame maakt hier gebruik van, denk aan producten die aangeprezen
worden door bekende figuren

• Toepassing van het leren door imiteren

 Leren van de moedertaal

 Cultuuroverdracht

 Imitatie van tv-geweld

Inzicht: plots vatten van een nieuw verband tussen de dingen, zo probleem oplossen

Experiment Köhler



In dit experiment werd er in een apen kooi een banaan binnen gezichtsbereik, maar niet binnen handbereik gelegd. De apen konden deze toch bemachtigen door andere materialen te gebruiken.

• Kenmerken van inzichtelijk leren

 Inzicht treedt plots op
- de persoon ervaart dat en voelt zich opgelucht

 Gebruiken in gelijkaardige situaties
- het inzicht wordt overgebracht, getransfereerd naar gelijkaardige
probleemsituaties

 Geheel van de situatie gebruiken
- om tot inzicht te komen gebruikt men alle elementen