Informatieverwerking met behulp van vuistregels (snel en makkelijk, maar worden veel fouten mee gemaakt)

- Availability-heuristiek:

Naarmate een gebeurtenis gemakkelijker te herinneren is, lijkt deze vaker voor te komen.

(Tversky en Kaneman, hoeveel woorden kan je opnemen beginnend met een r en woorden met r als derde letter.)

- False consensus effect: de neiging om de mate waarin andere mensen jouw mening en gedrag delen te overschatten.

- Base rate fallacy Mensen zijn ongevoeliger voor concencus (reageren anderen hetzelfde in die situatie) gebaseerd op nummers/statistieken.

- Counterfactual thinking: De neiging om alternatieve gebeurtenissen of uitkomsten te verzinnen die voorgekomen zouden kunnen zijn, maar die niet zijn gebeurd. (Stel nou dat...) Counterfactual thinking treedt vooral op als we een actie hebben ondernomen met een goed of slecht resultaat; het treedt veel minder op wanneer we geen actie hebben ondernomen (terwijl het resultaat hetzelfde kan zijn als wanneer er wel actie zou zijn ondernomen).

Consensus: lopen andere mensen ook weg?
Nee: lage consensus, zegt iets over Piet dus ‘intern’
Ja: hoge consensus, extern

Distinctiviteit: loopt Piet altijd weg bij colleges?
Nee: hoge distinctiviteit, extern
Ja: lage distinctiviteit, intern

Consistentie: zou Piet op een ander tijdstip ook weglopen?
Nee: lage consistentie, extern
Ja: hoge consistentie, kan zowel intern (bij lage consensus en distinctiviteit) als extern (bij hoge consensus en distinctiviteit) zijn.

Covariatie principe: Een principe uit de attributietheorie. Houdt in dat gedrag wordt gerelateerd aan factoren die er zijn wanneer het gedrag voorkomt en er niet zijn als het gedrag niet voorkomt. Dit wordt ook in de wetenschap toegepast en door mensen.

Drie informatie stromen die onderscheiden kunnen worden bij het covariatie principe:

• Consensus: reageren anderen hetzelfde in die situatie?
• Distinctiviteit: reageert de persoon ook zo in andere situaties?
• Consistentie: reageert de persoon altijd zo in deze situatie (ander tijdstip)?

Iedereen van ons probeert gedrag te begrijpen door deze te observeren en te analyseren.

3 factoren onderscheiden

• Vrije keuze
• Sociaal wenselijk
• Gevolgen

Voorbeeld (bv Piet slaagt of zakt voor zijn tentamen Psychologie) van een intern-stabiele, intern-instabiele, extern-stabiel en extern-instabiele attributie:

• Intern-stabiel: aanleg
• Intern-instabiel: slecht geleerd
• Extern-stabiel: vak te moeilijk
• Extern-instabiel: te warm in het lokaal