• De waarde van de verloren gegane best mogelijke alternatieve aanwending van de gebruikte schaarse middelen.
  • De kost als gevolg van de keuze voor iets.
• Kiezen = verliezen
• Om iets te kunnen krijgen moet je iets anders opofferen.
• De kost als gevolg van de keuze voor iets.

Vb. een moeder die niet gaat werken maar thuis blijft om haar kinderen op te voeden.

• Opportuniteitskost: het hoogst mogelijke gemiste inkomen op de arbeidsmarkt
• Schaars middel: tijd

Vb. wonen in een eigen huis.

• Opportuniteitskost: de hoogst mogelijke gemiste huuropbrengst
• Schaars middel: 1 huis

- Formele voorwerp van de economische wetenschap.

Oneindigheid van behoeften eindigheid van de beschikbare middelen (= beperkt)

• Men moet keuzes maken
• Kiezen = verliezen

- Materiële voorwerp van de economische wetenschap.

• Economen spreken over de ervaring van een welvaartstekort.

Mensen willen beter wonen, willen reizen, willen cultuur,…

De activiteiten om dat welvaartstekort op te vullen, leggen beslag op schaarse middelen.

• Ze denken na over het beheer van de schaarse middelen.

- Hoe kunnen we ze optimaal gebruiken?

Schaarse middelen = productiemiddelen

Productiemiddelen = grondstoffen, arbeid, kapitaal

• Hoeveel en wat gaan we produceren?

• Hoe gaan we produceren?

- Welke productietechnologie

- Hoe de productie organiseren

Vroeger: iedereen voorziet in eigen behoeften

Nu: arbeidsdeling en specialisatie

• Waar gaan we produceren?

- Afhankelijk van de lokale input en output markt

(kostenoverweging)

- Globalisatie

(men gaat proberen exporteren)

• Voor wie gaan we produceren?

- Wie krijgt de geproduceerde goederen

- Wie verdient hoeveel

1) Strafbaarstelling

• Hier wordt de strafreden uitgeschreven

2) Straftoemeting

• Hier wordt de straf aangeduid in geval van inbreuk

- Het kan voor natuurlijk persoon ook vrijheidsberoving zijn als straf

- Rechtspersoon:

• Geldboete
• Ontbinding
• Bijzondere verbeurdverklaring
• Burgerlijke aansprakelijkheid
  • XXXXX

- Art. 12 & 14 GW  Geen misdrijf zonder wet

• Bij wet/krachtens wet: Koning en regering kan niet in strafbepaling voorzien

- Sancties:

• Straf: Procedurele en materiële waarborgen
  • Vb.: recht op rechter, reden, redelijke termijn
  • Administratieve aard  door ambtenaar
    • Vb.: Je rijdt dronken rond  Meteen intrekking van je rijbewijs door ambtenaar (voor je eigen veiligheid) = administratieve sanctie
    • Rechter geeft je 14 dagen rijverbod = straf

- Art 7 EVRM: Notie ‘straf’ heeft autonome betekenis:

• Criteria:
  • Intern rechtelijk
  • Aard van het strafbaar feit
  • Aard/omvang van de sanctie

- Art 11 BWHI:

• Nieuwe strafmaatregel, niet in boek
  • Advies van de ministerraad nodig!