Attributietheorie = beschrijving van de manier waarop mensen de oorzaken van hun eigen en andermans gedrag verklaren

Volgens Heider: mensen zijn eigenlijk naïeve psychologen en achterhalen zelf de oorzaken van gedrag zoals een wetenschapper zou doen.

Dichotomie in verklaringen van gedragingen:

1) Interne attributie: iemand gedraagt zich op een bepaalde manier omdat die persoon zo is (een trek, een attitude,…). Iedereen die zo is, zou zich zo gedragen.

2) Externe attributie: iemand gedraagt zich op een bepaalde manier omdat die persoon zich in een bepaalde situatie bevindt. Elk individu zou zich in die situatie zo gedragen.

Mensen hebben een voorkeur voor interne attributies boven externe attributies. We zijn perceptueel gefocust op mensen, zij zijn het die we opmerken, terwijl we de situatie, die dikwijls moeilijk te zien en te beschrijven is, over het hoofd zien.

Bv. Waarom gedroeg die kennis zich zo?

Onze automatische perceptieprocessen (non-verbaal en impliciete persoonlijkheidstheorieën) werken niet altijd accuraat of de betekenis is niet altijd duidelijk.

• Daarom: aanvulling door bewuste sociale perceptie

Een impliciete persoonlijkheidstheorie is vaak heel persoonlijk door eigen ervaringen.

Maar die ervaringen zijn ook cultureel bepaald dus er zijn ook culturele verschillen in de impliciete persoonlijkheidstheorie. De impliciete persoonlijkheidstheorie kan er van cultuur tot cultuur heel anders uitzien.

Bijvoorbeeld: Westers: “What is beautiful is good” China: innerlijke en relationele harmonie

Onderzoek Hoffman et al.

• Hypothese: culturele impliciete persoonlijkheidstheorieën hebben invloed op de manier waarop mensen zich een indruk vormen van anderen. Mensen vullen deze tekst aan op basis van culturele achtergrond (schema)
• De westerse culturele persoonlijkheid (creatief, intens, temperamentvol en onconventioneel) vs. Oosterse shi gu persoonlijkheid (wereldwijs, sociaal vaardig, toegewijd aan zijn of haar familie, enigszins gereserveerd)
• Beschrijvingen van zulke personen in een tekst
• O.V.: - de taal in de tekst (Engels vs. Chinees)

-Taalkennis van de deelnemer (Engels vs. tweetalig  woonden in dezelfde cultuur maar de tweetaligen spreken chinees en engels)

• A.V.: aanvullen van tekst met persoonlijke trekken die niet in de tekst voorkwamen. Mensen gaan vanuit hun eigen perspectief de persoonlijkheid aanvullen: karakteristieken die ze zelf aanvullen

• Resultaat:

De mensen met gemengde achtergrond (tweetaligen) + tekst in Engels  zien meer de westerse persoonlijkheid

De mensen met gemengde achtergrond (tweetaligen) + tekst in Chinees  zien meer de shi gu persoonlijkheid

Priming effect van de taal van de tekst: de taal licht de eigen culturele achtergrond op.

Impliciete persoonlijkheidstheorie:

• Een soort schema dat mensen gebruiken om verschillende persoonlijkheidstrekken te groeperen; zo menen veel mensen dat iemand die vriendelijk is, ook wel gul zal zijn.
• Op basis van enkele observaties over een persoon, kunnen we die in een schema passen. Dat gebruiken we om te voorspellen hoe iemand in een andere situatie zal zijn.
• Cruciaal = de intuïtie dat sommige persoonlijkheidskenmerken “steeds” samen voorkomen
• “Impliciet”: het is geen bevestigde theorie maar een lekentheorie
• Toegepast op conditionering: als je regelmatig geconfronteerd bent geweest met personen die opvliegend & assertief zijn  je ziet hen als een persoon met negatieve emoties. Als je dan iemand tegenkomt die assertief is, denk je: oppassen want hij kan ook opvliegend zijn