Lang leefde de veronderstelling dat de gevonden attributieprocessen en zelfdienende vertekeningen universeel waren.

MAAR recent onderzoek: focus op culturele variatie in aspecten van sociaal gedrag, zo ook bij persoonsperceptie

Noot voor psychologisch onderzoek: vaak een selecte deelnemersgroep. Dat stelt geen probleem als het echt om universele fenomenen gaat maar anders wel.

= impliciete assumptie van mensen dat iedereen krijgt wat hij/zij verdient en dat iedereen verdient wat hij/zij krijgt

= ook een verklaring waarom we zo aangegrepen worden door verhalen waar die “regel” doorbroken wordt: het onverwachtte succes leidt tot argwaan, het onrechtvaardige verlies geeft medeleven

Geen onschuldige attributie:

• Slachtoffers achten we vaak (ten dele) schuldig:

Het verkrachtingsslachtoffer heeft het uitgelokt

De storm-schade lijder had maar volledig verzekerd moeten zijn

• We hebben een zeker sympathie voor mensen die het recht in eigen handen nemen bv. De “rechtvaardige” agressie ten aanzien van pedofiel

= vorm van defensieve attributie waarbij we denken dat de kans dat wij iets positiefs zullen meemaken groter is dan voor anderen, en de kans dat ons iets negatiefs zal overkomen kleiner is dan voor anderen.

Bv. De kans om een auto-ongeluk mee te maken, kans om met onderscheiding af te studeren,…

“Onrealistisch”: de meeste mensen schatten hun kansen gunstiger in dan de kansen van de meeste anderen.

MAAR niet zo bij iedereen.. betere term is comparatief optimisme

(= defensieve attributie: vermijdt gevoelens van machteloosheid en geeft dynamiek en vooruitzichten aan leven)

Toch niet geheel schadeloos: het vertekent ook de risicoperceptie

• Perceptie van risico op borstkanker bij vrouwen
• Inschatting genetische risico’s voor nageslacht
• Inschatting SOA risico binnen risico-groepn

Verklaring hiervoor: via perceptuele saliëntie: eigen gedrag duidelijker dan gedrag van anderen. Zelfs als we proportioneel minder moeite doen, dan nog is er in absolute aantallen vaak meer informatie over eigen preventief gedrag dan over preventief gedrag van anderen.

Gerelateerde bevindingen:

• “Third person effect”: we denken dat nieuwsberichten en preventiecampagnes meer gericht zijn op anderen dan op onszelf
• We denken dat we beter dan anderen zijn in het uitvoeren van taken
• We denken dat we meer controle hebben dan anderen op mogelijke toekomstige gebeurtenissen
• We achten de leden van onze eigen “groep” beter dan die van de “andere groep”

= verklaringen van eigen successen toeschrijven aan interne, dispositionele factoren en verklaringen van eigen mislukkingen toeschrijven aan externe, situationele factoren.

(We willen ons eigen gedrag verklaren door naar de situatie te kijken maar als we succes boeken willen we de eer graag zelf opstrijken en het niet wijten aan de situatie)

Voorbeeld sport: winnen  te wijten aan interne factoren (goede speler)
verliezen  te wijten aan externe factoren

Onderzoek Roesch & Amirkhan

• Onderzoeksvraag: wie is meer geneigd om zelfverdienende attributies te maken?
• Resultaten: vooral bij minder ervaren atleten, sterk getalenteerde atleten en atleten uit de solo sporten zien we dat.

Waarom maken we zelfdienende attributies?

• Zelf-waardering in stand houden, zelfs als we daar de realiteit voor verdraaien
• “Impression management”: onszelf ten aanzien van anderen beter voordoen dan we zijn (maar ook voor onszelf doen we dat soms)
• Beschikbare informatie: veel informatie over onszelf om slecht presteren extern te verklaren of goed presteren intern te verklaren (zelfs als dat objectief niet opgaat)

Voorbeelden: onrealistisch optimisme en defensieve attributies (=verklaringen voor gedrag waarmee we gevoelens van kwetsbaarheid en sterfelijkheid trachten te vermijden)