De effecten op het Kapitalisme: Overheidsregelurende economieën

- Ten tijde van de oorlog gaan de regeringen zich meer mengen in de economie.

 totaaloorlog: Dat wil zeggen dat elk aspect van het dagelijkse leven in functie staat van de oorlog.

- Impact op de economie:

 Economie krijgt een systeem waarbij de staat gaat optreden als beschermer  element van planeco

 centraal punt = produceren ; winstmarge is bijzaak

 Het arbeidsproces  aangezien de mannen op het front zijn worden de vrouwen ingezet in de oorlogsindustrie

 bevorderen van de emancipatie ( vrouw krijgt belangrijke rol in de economie)

 Financieel: bijdruk van geld + banken zijn verplicht tot kredietontlening

 leidt tot grote inflatie + geld ontwaarding

 massaal afsluiten van leningen  afbetaling door meer te exporteren dan importeren MAAR dit ten koste van productie van eigen markt.

 zorgt voor een bedreiging van de levensstandaard.

- De overwinnaars  VSA: grootste economische macht

 Japan: gaat afzetmarkt in Azië onder controle krijgen

 Zuid-Amerika: infiltreren in de Europese markt

 Einde van de Europese economische suprematie (GB en Frankrijk wekken illusie toch nog grootmacht door kolonies)

Cultuurpessimisme

- Door de oorlog krijgen we een daling van het moraal

- Verschuiving: patriottisme  pessimisme

- Een zeer groot wantrouwen in de overheid

- Kunst en wetenschap: een gevoel van zinloosheid treed op  de Dada beweging

 bijgedragen tot oorlogvoering.

- De vele ≠ nationaliteiten in het rijk van Oostenrijk-Hongarije worden erkend door de geallieerden.

 waarop vele in 1918 hun onafhankelijkheid verklaren  uiteenvallen van Oostenrijk-Hongarije

 12/11/1918: troonafstand van de laatste ‘Habsburgse’ Keizer

 Oostenrijk en Hongarije  worden 2 republieken die op zichzelf bestaan.

- DL: val van het keizerrijk voor de wapenstilstand. (keizer in ballingschap)

 Wilson eist da t DL veel democratischer wordt  ontstaan van Republiek + GW

 Weimarrepubliek

 De democratische partijen zijn oorlogsmoe  gaan na de oorlog dan in DL de macht overnemen om een betere onderhandelingspositie te hebben. (zullen steun krijgen van legerleiding)

De terugtrekking van Rusland: revolutie en het verdrag van Brest-Litovsk

- zie volgend hoofdstuk

-1917: nieuwe revolutie  einde van het tsarisme

 de oorlog is een aanleiding maar oorzaak is het intern ongenoegen.

 opstand in het leger van de Tsaar die dan zorgt voor de revolutie.

-Sociaal-democratisch regime  openen van een nieuw offensief

 de bevolking wil geen oorlog meer voeren

- Leiden tot een 2^e Revolutie = Bolsjewistische revolutie  programma: beëindigen van de oorlo 

Verdrag van Brest-Litovsk

- Zeer nadelige vrede voor Rusland het vrijgeven van terrein.

 gouden zaak voor DL  wegvallen van het Oostfront

Interventie van de VSA

- DL volledig concentreren op het Westfront  een allesvernietigende offensief



Radicaal de oorlogtoevoer afsnijden: duikbotenoorlog.

Terug een schip met Amerikanen ten onder

- Door de duikbotenoorlog  oorlogsverklaring van VSA aan DL

 parallel: geheime diplomatie  DL steunt Mexico indien deze de oorlog zouden verklaren aan VSA

 Wanneer VSA deze informatie ontdekt: zeer woedend.

- Wilson treedt in de oorlog met een motief  de wereld veilig maken voor de democratie!

-DL rekent erop dat de oorlog zou beslecht vooraleer VSA zijn landleger Europa bereikt.

 Maar GB en Frankrijk proberen de lijn te behouden in afwachting van het Amerikaanse leger.

 heeft zich misrekent in de macht van de Amerikaanse vloot  VSA wint duikbotenoorlog.

 heeft de veerkracht van de geallieerden onderschat.



lanceren zelf een offensief (slag bij Passendael) als vertragingsmanoeuvre

De laatste fase van de oorlog

- DL opent nog een groot lente-offensief maar men is helemaal leeggevochten

- Bij de hoge militaire machten komt het besef dat ze de oorlog echter niet meer kunnen winnen.

Wapenstilstand.

- Oorlog heeft een groot dodenaantal veroorzaakt.

 echter ook vele gestorven aan ziekte.

- De oorlog: centrale krachten vs de geallieerden

- Men verwachte een zeer korte en snelle bewegingsoorlog (zoals in 1870)

 hierop beruste het von Schlieffenplan

De oorlog op het land, 1914-1916

- Een snelle opmars van DL  maar dan is er een storing: Rusland komt zijn alliantie na.

- Counterattack  Duitse offensief vast loopt aan de Marne

 we verkrijgen een oorlog in positie  immobiel.

 de gewone soldaat wordt groot slachtoffer van het nieuwe wapen = machinegeweer

Dit kan een veelvoud van aanvallen elimineren  zorgt dat strategie vastzit

lange militaire patstelling

- DL forceert een nieuwe doorbraak  Slag van Verduin

 strategie: veel manschappen op 1 punt concentreren van het front en dat doorbreken

 Resultaat = groot dodenaantal

- Geallieerden proberen hetzelfde bij de Somme  met hetzelfde resultaat

 Uitzichtloze situatie  aandacht verschuift naar de zee

De oorlog op de zee

- DL: aanleggen van een blokkade  dit ook voor neutrale schepen (niet-oorlogsgoederen).

 Maar wil niet een directe confrontatie aangaan met de Britse vloot

 Ontwikkelen van een nieuw wapen  Duikboot



Gaan alle schepen met oorlogsmateriaal naar GB aanvallen.

- Incident: Lusitania = schip van GB van uit VSA

wordt aangevallen door de Duitse duikboot

 DL wordt daarna gewaarschuwd door Wilson  houdt zich in en duikboten terug aan de leiband

 Ook hier geen militaire doorbraak

Diplomatiek manoeuvres en Geheime akkoorden

- Beide partijen gaan op zoek naar nieuwe bondgenoten

- Ottomaanse Rijk + Hongarije (wil Servië te grazen nemen)  bij de centrale mogendheden

- Italië na geheime onderhandelingen (verdrag van Londen) geallieerden

 zullen groter Italiaans gebied krijgen ten koste van Oostenrijk-Hongarije

- Proberen om de gefrustreerde minderheden van de tegenpartij te proberen ondermijnen

 zitten vnl. in Oostenrijk-Hongarije en Ottomaanse Rijk = multinationale rijken

 De geallieerden waarin hier in veel succesvoller

 bedrijven van een soort koehandel

- Ook de inzet van koloniale troepen maar in de kolonies zelf wordt er gevochten

 DL geen partij voor GB en Frankrijk.

 aanwakkering van de Duitse expansie

- Positie van VSA nog steeds onbeslist  sympathie gaat wel uit naar GB en Frankrijk.

 Volledige patstelling

 doorbraak door 2 belangrijke gebeurtenissen die elkaar gaan tegenwerken

 Instorten van Rusland

 Interventie van VSA