Nazi Europa, 1931-1940: Polen en de val van Frankrijk

- Aanvallen van Polen tot de Kurzonlinie

 erna aanval door Stalin (pact)  verdeling van Polen

- Winteroorlog rond Finland  wordt het rustig

lijkt erop dat oorlog zal voorbij waaien  Drôle de Guerre

- Enkele invallen van Hitler: Denemarken, Noorwegen, België en NL

- Capitulatie van Frankrijk  verdelen in 2 grote zones: bezet en onbezet

 officieel staatshoofd = Pétain  moet meewerken met Hitler

 Ernaast: Vichyregime = 3^e Franse Republiek De Gaulle: samenwerken met GB

- Ook Mussolini = expansief

Battle of Britain and American Aid

- Europa: enkel GB houdt stand

- Na capitulatie Frankrijk: Hitler doen van vredesvoorstel  in GB: Churchill

 Hitler: veiligstellen westflank om over te gaan tot expansie in O-Euro

 De Deal =  GB vrije baan in de kolonies

 ND vrije baan op het continent

 Churchill weigert  Hitler: opstarten luchtoorlog  gewonnen door RAF (GB)

 ND kan GB niet verslaan  periode van rust in het Westen

- VSA: verdeelde opinies   Isolatie: vanaf overtuigd dat VSA geen ≠ kan maken

 Interventie: zenden van hulp naar Europa (Roosevelt)

Invasie SU: het Russische front, 1941-1942

- Concentratie op het Oosten

 sluiten bondgenootschappen met enkele O-Euro landen

- Operatie Barbarosa = inval in Rusland

 Stalin is verrast  Hitler kan diep doordringen

1942: jaar van geallieerde tegenslagen

- Noord-Afrika: ook hier wordt de strijd aangegaan

 Italië  Egypte

 Duitse steun: Generaal Rommel  succes

- Expansie in Afrika, in het Oosten, in Azië

 Azië: Japan valt Amerikaanse vloot aan  Pearl Harbor

 oorlogsverklaring van Amerika aan Japan

 Asmogendheden zijn overal aan de winst  stopt dan

 zitten op toppunt van expansie

 WOII = oorlog van materialen  GB, VSA, SU: grote capaciteit

Het pacifisme van het Westen

- Westen treedt op in gespreide slag  geen gezamenlijk optreden tegen ND (= Nazi-Duitsland)

- Pacifisme: gevoed door de angst voor een nieuwe oorlog

 Vnl. aanwezig in Frankrijk  strategie = Maginot Linie

 ontbreken van een duidelijk buitenlands beleid  vermijden oorlog

GB: Chamberlain  appeasement politiek

 VS: politiek van isolatie

- SU: wil positie veilig stellen  omsingeld door anticommunistische landen (Cordon Sanitaire)

 evolueren naar rechts militaire regimes

 Stalin: niet gerust  veiligstellen buitenlandse positie  bij volkenbond (collectieve veiligheid)

De opmars van Nazistische en fascistische agressie

- Buitenlandse politiek Hitler = stapsgewijs aansturen op oorlog

 agressief

 Verlaten van de volkenbond + ontwapening conferentie

- afsluiten van een non-agressiepact met Polen  verzekeren van de Oostgrens

- Oostenrijkse Nazi’s  plegen staatsgreep + vermoorden kanselier

 ’34: poging aanhechting va Oostenrijk  wordt niet gerealiseerd  pas in ‘38

 Mussolini (militair meerdere van ND) ziet de aanhechting niet zitten

- ’35: openlijke bewapening  schenden verdrag van Versailles

 mogelijkheid voor VS, GB en Frankrijk om rechterlijk tussen te komen

 Frankrijk: even sprake om in te grijpen MAAR geen steun van GB  Hitler kan zijn gang gaan

- Mussolini: expansieneiging  teleurgesteld na WOI

gaat nemen wat zich toebehoort : Ethiopië

 reactie grootmacht: maar laten het passeren  heeft sympathisanten + GB en Frankrijk zelf kolonies

De Spaanse burgeroorlog

- Heersers = De Bourbons (vanaf Congres van Wenen)

 ’31: verwijderd  Spaanse republiek: hervormingen

 Reactie op de conservatieve machthebbers  voeren onpopulair beleid

 na verkiezingen: links aan de macht  populair links volksfront

- Links-rechts conflict

 Links wint verkiezingen  niet aanvaard door rechts

 generaals plegen staatsgreep

- Burgeroorlog: regime Franco ( geen fascist)

 Democratieën: non-interventiepolitiek  gaan democratisch verkozen regime niet steunen

 wel een reactie van dictaturen   Italië en ND: steunen Franco

 SU: steun aan communisten in regering van republiek

- De Spaanse burgeroorlog gaat Hitler en Mussolini dichter bij elkaar brengen  as Rome- Berlijn

De crisis van München: Climax van appeasement

- Situatie van eerste grote internationale crisis is in opkomst

 heeft te maken met TS(= Tsjechië-Slovakije)  was een democratie

- Hilter claimt het Sudetenland  gebied in TS met een meerderheid aan Duitstaligen

 veroorzaken van internationale crisis

 TS gaat troepen mobiliseren  toenemen vrees voor oorlog

 Er wordt aan de Sudeten-Duitsers een grotere autonomie gegeven  Hitler = niet tevreden

- GB en Frankrijk: organiseren Conferentie van München  in de hoop de oorlog af te wenden

 geeft toestemming aan Hitler + gaat TS dwingen ermee in te stemmen

 besef dat men tot uiterste is gegaan: volgende stap = oorlog

Einde van appeasement

- In praktijk volgende stap = aanhechting TS door Hitler

 GB en Frankrijk zien ideologie van Hitler in = samenbrengen van alle Duitsers

 Hitler zal niet stoppen voor hij slaagt in zijn opzet

 GB en Frankrijk: zien elke nieuwe stap dichter bij oorlog  maken van bijstandsverdragen

- Hitler: richten op Corridor (Danzig)  nieuwe eis

 beseft ook dat iedere stap dichter aanstuurt op een oorlog

- Niet-aanvalspact tussen Hilter en Stalin  beloven elkaar niet aan te vallen

 Hitler wil expansiepolitiek verder zetten  wil Polen aanvallen

 Beseft dat dit zal leiden tot oorlog  pact = Oostfront vermijden

 Clausule: bij aanval Polen  verdelen op de kurzonlinie (WOII)

- De condities in 1930 = de condities die waren opgelegd met de vrede van Parijs.

 niet tevreden = Japan, SU, Italië en Duitsland  Oorlog om er verandering in te brengen

 tevreden = VS, GB en Frankrijk

Opkomst van Adolf Hitler

- Hitler wordt na WOI lid en leider van de Duitse Arbeiderspartij

- 1920: omgevormd tot Nationaal Socialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP)

• ^§ Radicalisering

- Problemen van de Weimar Republiek

• ^§ Verdrag van Versailles

 herstelbetalingen, …

• ^§ ° gewapende antirepublikeinse bewegingen

 Stormabteilung (SA) (of bruinhemden) olv Nazi’s (vgl: zwarthemden)

- 1923: Frankrijk bezet het Ruhrgebied (in de context van herstelbetalingen)

• ^§ Hitler stak de schuld op de Weimar Republiek
• ^§ Had er veel volgelingen in

- Hitlerputsch (= Bierkellerputsch)

• ^§ Gesteund door SA
• ^§ Fail: Hitler gearresteerd en veroordeeld (gevangenisstraf)

- Komt snel vrij

- De VSA steunen Duitsland financiëel

• ^§ Economisch gaat het goed
• ^§ NSDAP verliest aan belang (en electoraat)

- Crisis van ‘29

• ^§ Duitsland héél zwaar getroffen
• ^§ Velen verloren hun geloof in het economische systeem
• ^§ Communisme Þ
• ^§ Vele Duitsers zien de crisis als een gevolg van de slechte behandeling @ de vredesverdragen

- Democratie was nieuw in Duitsland

• ^§ Werd al snel on-duits genoemd
• ^§ Hitler maakt hiervan gebruik (Propaganda)

- Propaganda

• ^§ De duitsers moesten op zichzelf leven
• ^§ VS marxisme, bolsjewisme, communisme en socialisme
• ^§ VS joden

- Anti-semitisme

• ^§ Zowel van links (vs kapitalistische joden) als van rechts (vs revolutionaire joden)
• ^§ Hitler gebruikt jodenhaat: vindt steun bij het gros van de bevolking

- NSDAP

• ^§ Grootste partij sinds 1932
• ^§ Gesteund door conservatieven, nationalisten en antirepublikeinen
• ^§ Vooral financieel: ° Nazi-fondsen

- 1933: Hitler wordt kanselier van de Duitse Republiek

• ^§ + andere functies ingevuld door nationalisten

- Hitler wou enkel met de Nazi’s regeren

• ^§ Nieuwe verkiezingen
• ^§ Net voor de verkiezingen brandt de Reichstag af
• ^§ Hitler geeft de communisten de schuld

- Communisten worden uit de Reichstag gezet

- Hitler wordt verkozen tot dictator in de Reichstag (waaruit elke oppositie dus bijna weg was)

De Nazi-staat (totalitarisme)

- “Derde Rijk” (na Heilig Roomse Rijk en Bismarck’s Tweede Rijk)

- Hitler als Führer (= leider)

- Beschouwt joden, democratie, parlementarisme, liberalisme, communisme als niet Duits

• ^§ Dit was “joods”

- Pseudowetenschappelijke raciale theorie (superioriteit van het Arisch “ras”)

• ^§ 1935: Wet van Nürenberg (jood als paria, wettelijk kader voor het wegpesten van joden)

- 1938: Kristalnacht (geweld vs joden)

• ^§ SA vs joodse bezittingen
• ^§ 30.000 joden naar concentratiekampen gestuurd

- Joden vluchten

• ^§ Maar nergens in Europa en de VSA welkom

- 1934: “Nacht van de Lange Messen”

• ^§ Cf. Stalin: interne opkuis binnen de partij

- Gestapo: politieke politie

- Religie werd gecontroleerd (geen kritiek tegen regime mogelijk)

• ^§ Cf. Mussolini

- Vakbonden werden ook “gecoördineerd”: vervangen door Nationaal Arbeidsfront

- Herbewapeningsprogramma

• ^§ Werkloosheid Þ

- 1936: Vierjarenplan (industrie en economie)

• ^§ Cf. Stalin
• ^§ Hitler zorgt ervoor dat hij niet botst met andere economische krachten

- Wat via onderhandelingen niet ging moest via oorlog gebeuren

Totalitarisme: oorsprong en gevolgen

- Term: alles controleren

- Eerst: Bolsjewistische revolutie + SU

- Mussolini

• ^§ Niet helemaal
• ^§ De kerk bleef bestaan
• ^§ Senaat bleef bestaan
• ^§ Koning behield voorrechten

- Verschil SU – Nazisme

• ^§ SU was (in theorie) tijdelijk
• ^§ SU was (in theorie) niet nationalistisch (cf wereldwijde revolutie)
• ^§ SU was (in theorie) iets vrijer voor het individu
• ^§ SU was (in theorie) tegen racisme (kind Frankrijk revolutie)
• ^§ SU was (in theorie) niet pro oorlog

- Maar de facto

• ^§ SU gebruikt ook geweld (cf. tegen Polen)
• ^§ SU blijft duren (permanente dictatuur)

- Totalitarisme gegroeid

• ^§ WOI als katalysator
• ^§ De staten werden sterker vanaf de Middeleeuwen

- Propaganda

• ^§ Historisch nationalisme
• ^§ Persvrijheid 
• ^§ Onderwijs werd door de staat bestuurd

- Racisme

• ^§ Vooral Nazi-Duitsland (ook Italië)
• ^§ Anti-semitisme

 niet per se uit christelijke motieven

 gesteund door propaganda

- Andere landen als zondebok (schuld malaise, …)

• ^§ Oorlog als oplossing voor sociale problemen

- (tolereren van) geweld

• ^§ Grootste verschil met democratie
• ^§ Privélegers

De verspreiding van de dictatuur

- ‘30s

- Democratieën waren in de minderheid (11/27 landen in Europa)

- Andere landen: vooral rechts-conservatieve regimes

• ^§ Anti-communistisch

- Hitler deelt de wereld op

• ^§ Landen die kolonies hebben (GB, Frankrijk, België)
• ^§ Landen die nood aan kolonies hebben: Lebensraum nodig