• Neolitische Revolutie  vorming grote rijken

gevolg: ontstaan van rechtsregels !

bv: “Gulden Regel” = Doe een ander niet aan wat je niet wenst dat jou zou worden aangedaan

>> aansporingen tot verdraagzaamheid, respect voor armen en zwakken, algemene naastenliefde

• Onrechtvaardigheid

Men begint te beseffen dat de wereld onrechtvaardig is. (De ethische normen gaan in tegen de neiging van de mens tot egoïsme en agressiviteit.)

 nood aan zingeving! “Wat kan de zin zijn van een leven in gerechtigheid, wanneer de wereldorde zelf onrechtvaardig is?”

2 mogelijke reacties:

• Zich aanpassen aan de onrechtvaardigheid en aanvaarden dat er lijden is
• Ontstaan van wereldgodsdiensten: (brengen ook een grotere stabiliteit binnen het rijk)

verlossing van de onrechtvaardigheid in het hiernamaals

OF

Zielsverhuizing: reïncarnatie met een cyclus van levens

· Het boek Job en het lijden

Vraag naar het waarom van het lijden = pseudo – vraag: tot op heden is nooit aangetoond dat het lijden een dergelijke ‘zin’ of ‘doel’ heeft

• Universaliteitsaanspraak

(itt mythes: waren karakteristiek voor een bepaald volk) De openbaringsgodsdiensten richten zich in principe tot alle mensen

• Openbaring

Waarheden van een godsdienst vinden hun oorsprong bij God / hoogste werkelijkheid en worden geuit in boeken of in prediking van een profeet

 heilige boeken waarvan de tekst niet voor discussie vatbaar is (interpretatie van de tekst leidt vaak tot een afscheuring)

• Hindoeïsme: de veda’s

- Uitspraken die door God aan de wijzen uit de oudheid zijn geopenbaard

- Ultieme realiteit = Brahman (‘macht van de illusie’ zorgt ervoor dat de wereld echt lijkt)

- Ziel is onverwoestbaar

- Toekomstig bestaan van de ziel wordt bepaald door het karma

- Cyclus van een aantal levens = samsara

• Boeddhisme: de tripitaka

- Verzameling van legenden en gedichten, toegevoegd aan een historische kern, die samen een model vormen voor de zoektocht naar verlichting

- Leven is onvolmaakt, onbevredigend en vol lijden

- Oorsprong van het lijden is hebzucht en verlangen

- Het nirvana kan de cyclus van zielsverhuizingen doorbreken

• Jodendom: de thora

- Pentateuch: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium

- Boeken van Mozes, die de joden uit de Egytische slavernij heeft weggeleid

• Christendom: nieuwe testament

- Handelingen van Jezus en zijn apostelen

• Islam: koran

- Openbaringen van de aartsengel Jibril aan Mohammed

- Koran > Quara = het gereciteerde

• Dogmatisme

Dogma’s zijn stellingen die men moet aannemen om als gelovige van een godsdienst te worden beschouwd

• Verlossing

Vertrekpunt openbaringsgodsdiensten: mens bevindt zich in een droevige situatie op aarde

 toetreden tot de godsdienst biedt de mogelijkheid aan zonde en ellende te ontkomen

= verhaal dat aan de menselijke fantasie ontspruit en waaraan men een zeker geloof hechtte, niet omdat het echt gebeurd is, maar omdat het structuur geeft aan een ongeordende wereld of betekenis aan zinloze / betekenisloze zaken en bieden zo een verklaring voor bepaalde beangstigende fenomenen en door deze te verklaren ze ook te legitimeren (bv. Positie van de vrouw)

· Mythen

- Religieus karakter

- Kosmos / goden

- Relaties tss God en mens

• Volksvertellingen

- Sprookjes en fabels

- Verhalend aspect

- Minder verheven karakter

• Legenden en sagen

- Fictieve gebeurtenissen

- Min of meer historische figuren / objecten

• Definitie

(dient om zich te reinigen van een bezoedeling)

= geheel van stereotiepe handelingen of uitspraken waarmee men bepaalde doeleinden meent te kunnen realiseren, steunend op wetmatigheden die volgens de rationeel denkende mens totaal onbestaande zijn

 Stereotiepe handelingen = riten

Formules = bezweringen

• Drie functies van magie
• Afweermagie: moeten gevaren afweren en vooral de gevaren die gepaard gaan met taboe – overtreding
• Productieve magie:belangrijke menselijke noden moeten bevredigd worden (Bv. Regen maken)
• Destructieve magie: kwaad berokkenen aan de vijand door er een vloek over uit te spreken

• Magisch denken

= geheel van opvattingen over de werkelijkheid waarbij een aantal wetmatigheden worden verondersteld die men via riten en bezweringen meent te kunnen gebruiken

 simpel vertrouwen in associaties (bv: alruin = mens)

 karakteristiek voor pre – wetenschappelijke en niet – geïndustrialiseerde maatschappijen

• Verband taboe - magie

Getaboeëerde voorwerpen en handelingen zijn angstwekkend, dus zijn ze machtig. Wie de moed bezit een taboe te overtreden kan dan ook macht verwerven.