• Dogmatisme

= een geesteshouding waarbij men een aantal opvattingen als onwrikbare waarheid hanteert en deze derhalve nooit aan kritiek of controle onderwerpt

 voordeel: groepsverbondenheid biedt steun

 nadeel: nadelig bij het verwerven van betrouwbare info

• Dogma (in christelijk taalgebruik) = - formulering van een geloofswaarheid

- is bindend  er bestaat een institutionele bevestiging van

• Elk systeem zoekt een compromis tussen:

- Open houding = het geheel van pro – en contra – argumenten overzien en dan beslissen

MAAR: enorm verlies van tijd en energie!

- Dogmatische houding = voor eens en voorgoed de regels voor het handelen vastleggen en zich steeds blindelings naar die regels gedragen

• Politieke filosofie (Popper)

- Open society : vrije communicatie van ideeën is mogelijk en er is geen weerstand tegen veranderingen  democratie

- Closed society: censuur op de communicatie en starre structuren  totalitaire regimes

• Sektarische bewegingen

Kenmerken: - inpalming

- groepsvorming

- hiërarchie

- charismatisch leider

- afzondering van de wereld

- uitverkiezing

- geslotenheid voor informatie

- irrationalisme van geloofsovertuigingen

- proselytisme (bekeringsijver)

 hoe sterker deze kenmerken aanwezig zijn, hoe sterker de dogmatiserende, verstarrende invloed op de aanhangers en hoe meer men een beweging kan bestempelen als ‘sekte’ (cf. ook brainwashing)

• Geloven = erbij horen

Het al dan niet geloven in de leer is onwrikbaar verbonden met het al of niet behoren tot de groep van gelovigen.

• Excommunicatie = wie de leer niet of niet volledig aanhangt, wordt publiek uit de groep gestoten
• Abnegatie = wie een afwijkend inzicht heeft, kan uit vrees voor excommunicatie zijn eigen mening verloochenen en zich onderwerpen
• Hypocrisie = in plaats van zich echt te onderwerpen geeft men naar buiten toe de indruk dat men zich aan het geloof houdt

• Andere interpretaties

Afvallige meningen die aangehangen worden door groepen: als ketters beschouwd en vervolgd OF leidt dit tot godsdienstoorlogen

• Zwart – wit manier van denken

“Op het einde der tijden zullen de goeden van de kwaden worden gescheiden en zal de ene groep eeuwig gelukkig zijn, de andere voor eeuwig gefolterd”

 MAAR: grote massa van de mensen ligt ongeveer rond het midden en de extremen in positieve of negatieve zin vormen kleine aantallen = Gauss - curve

• Westerse versie

(ontwikkeld door Zarathoestra = Perzische profeet, 9^de eeuw aCn)

- Dualistisch wereldbeeld: wereld van het goede en wereld van het kwade

- Onophoudende strijd: iedere mens moet een kant kiezen, maar op het einde der tijden zal het goede overwinnen en zullen de kwaden gestraft worden

 Droevige toestand van de wereld wordt begrijpelijk gemaakt door een reden te geven voor het tijdelijk succes van de bozen en het mislukken van de goeden

 Strijd tussen goed en kwaad binnen in de mens wordt verhelderd: hij wordt nu een door een engel benaderd, dan weer door een duivel bekoord

Manicheïsme: Goede = het geestelijke

Kwade = het materiële

(>>> nu: mancheïstisch = in zwart – wit tegenstellingen denken)

• Indische versie

Leer van de zielsverhuizing (= transmigratie / palingenese / samsara / reïncarnatie / wedergeboorte of metempsychose)

De gedachte is dat er een ziel bestaat (of tenminste een schuldenlast / karma) die na de dood verder blijft bestaan en herboren wordt in andere levende wezens. Het goed en kwaad van een bepaald leven geeft aanleiding tot een beter of slechter bestaan in het volgend.

 er bestaat een mogelijkheid zich te bevrijden van deze cyclus van wedergeboorte!

• ‘Geluk van de bozen’

Dit knelpunt wordt ‘opgelost’ door te stellen dat het ware geluk op aarde niets anders is dan het beoefenen zelf van de deugd dan dat bijgevolg het succes van de bozen slechts schijn is.

 Diesseits: “aan deze zijde van de dood” ; dit is niet het enige, het laatste, het definitieve

 Jenseits: “aan gene zijde van de dood”; een ander leven in het hiernamaals waarin het onrecht van dit bestaan zal worden goedgemaakt

• Beloning en straf

Idee van beloning en straf na de dood ≠ kenmerk van elke godsdienst

(bv. Babyloniërs en Grieken kenden dit fenomeen niet)

 komt slechts tot uiting op een beschavingsniveau dat voldoende complex is opdat het probleem van ‘het geluk van de bozen’ zou kunnen opduiken