Banken spelen sinds lang een cruciale rol in het financiel intermediatieproces.

Ze trekken financiële middelen (= fondsen) van spaarders aan, plaatsen die op een depositorekening en gebruiken ze om leningen toe te staan aan investeerders. Deze deposito’s functioneren als (giraal) geld.

Als vergoeding voor deze financiële prestaties, rekenen de banken een hogere intrestvoet aan op hun leningen dan de intrest die ze betalen op hun deposito’s.

Spaarmiddelen vinden niet alleen hun weg naar obligaties, aandelen en deposito’s bij banken, maar ook in de beleggingsfondsen. De beleggingsfondsen kopen met de hun toevertrouwde spaarfondsen verschillende types van aandelen of obligaties, of van beide. We noemen dat een portefeuille. De beleggers delen niet alleen in de intrestopbrengsten en dividenden van de portefeuille van beleggingsfondsen, zij delen eveneens in de daaraan verbonden risico’s. toch biedt het samenbrengen van middelen (het zogenaamde poolen) van vele spaarders in een gezamenlijk beleggingsfonds de mogelijkheid om de risico’s beter te spreiden.

In het intermediatieproces treden nog tal van andere financiële instellingen op. Zo kunnen spaarder zich contractueel engageren tot het betalen van jaarlijkse bijdragen aan pensioenfondsen of van verzekeringspremies aan verzekeringsmaatschappijen en zich op die manier indekken tegen risico’s van inkomensverlies op de oude dag, bij overlijden, bij ongevallen enz.

Aandelen zijn deelbewijzen in het kapitaal van een onderneming. Zij vertegenwoordingen een fractie van de eigendom en geven recht op deelname in de winst.

In tegenstelling tot de intrestopbrengst bij een obligatie, is een winstdeelname, ook dividend genoemd, variabel. Ze is afhankelijk van de ondernemingsresultaten.

Aandelen zijn dus risicovoller dan obligaties!

zoals houders van obligaties hebben ook bezitters van aandelen er belang bij om hun aandelen te kunnen omzetten in geld. Ook voor aandelen gebeurt dat op de secundaire markt.

Obligaties zijn schuldcertificaten die (veelal) terugbetaalbaar zijn op een bepaald tijdstip en aan de houder periodiek een intrestvergoeding garanderen. Model staat de overheidsobligatie die uitgegeven wordt door de overheid ter financiering van begrotingstekorten. De terugbetalingstermijn is veelal lang en de houder ontvang jaarlijks een intrestbetaling.

Bij obligaties geschiedt de overheveling van fondsen van spaarders naar ontleners op het ogenblik dat de obligaties uitgegeven worden op de zgn primaire of emissiemarkt.

Het voordeel is dat ze gemakkelijk verhandelbaar zijn. De uitlener kan gemakkelijk zijn vordering terug omzetten in geld.

De verhandeling van obligaties gebeurt op de zgn secundaire markt (effectenbeurs).

De intrest neemt typisch toe met de looptijd van de obligatie. Ook risicopremies verhogen de intrestvoet. Die premies vormen een vergoeding voor het kredietrisico, dat is het risico van niet-betaling.

In de realiteit zijn er naast obligaties tal van andere vormen van schuldtitels in omloop (kasbons,…). Markten waarop schuldtitels met een initiële looptijd van meer dan 1 jaar verhandeld worden, worden gezamenlijk aangeduid met de term kapitaalmarkt. Schuldtitels met een kortere looptijd, bv schatkistcertificaten uitgegeven door de overheid en enkel toegankelijk voor financiële instellingen, zijn meer liquide en maken deel uit van de geldmarkt in ruime betekenis van het woord.

De coördinatie van sparen en investeren verloopt niet vanzelf. Spaarders en ontleners moeten elkaar kunnen vinden, ook vergen de onderhandelingen over de voorwaarden van de leningen,… heel wat tijd en middelen.

Financiële instellingen verlenen tal van diensten om het coördinatieproces te vergemakkelijken. Ze verzamelen de spaarmiddelen van een massa cliënten en lenen die uit aan gezinnen, ondernemingen en de overheid. ook maken ze het mogelijk dat de termijn van de beleggingen korter is dan die van de leningen.

Het verlies van niet-terugbetaalde leningen wordt gespreid over de ganse groep cliënten van de bank zodat de impact op een individuele cliënt miniem is.

De financiële instellingen fungeren als tussenpersonen op de financiële markten. We noemen ze ook financiële intermediairs.

Mede dankzij hun bekendheid bij het publiek kunnen grote ondernemingen die geld nodig hebben, zich rechtstreeks richten tot het spaarderspubliek.