Er wordt veel kritiek geuit tegen de human capital benadering. Migratie hoeft geen strikt individuele aangelegenheid te zijn. Daarbovenop opereren mensen niet in een vacuüm. Netwerken zijn belangrijk, er bestaat kettingmigratie met uitgesproken patronen, uitwisseling van informatie, solidariteit en een bestemming met de eigen cultuur.
Migratie kan een gevolg zijn van structurele ontwikkelen. Hier spreekt men over push en pull factoren. Migratie is een individuele kosten en batenanalyse, waarbij verwachtingen en besluitvorming centraal staan. Een probleem bij het onderzoek naar migratie is de selectiviteit waarmee het gebeurt: waarom de één wel en de andere niet? Men spreekt hier over het micro niveau. Migranten kunnen onderverdeeld worden op basis van verschillende kenmerken zoals leeftijd, geslacht, sociaal, economisch en cultureel kapitaal en psychologische en affectieve banden.
Op mezzo niveau bestaat er onderzoek naar de migratiekanalen. Dit houdt het web van ruimtelijke interacties, de transportmogelijkheden, politieke netwerken en sociale netwerken en informatiestromen in. Deze laatste bevatten persoonlijke migratienetwerken en onpersoonlijke of organisationele netwerken zonder aanwezigheid van contactpersonen op de plaats van de bestemming.
Het belangrijkste bij migratie zijn de transport- en communicatiemiddelen. Informatie en kosten zijn zeer belangrijk bij de beslissing om al dan niet te migreren. Er ontstaat een verschil tussen tijdelijke en permanente migratie, vrije en onvrije migratie en arbeidsmigratie en vluchtelingen. Belangrijk zijn de afstanden die migranten moeten doen. Dit kan binnen grenzen, buiten grenzen en intercontinentaal.
Een eerste theoretische traditie ziet migratie als een verschijnsel. Het gaat hier om empirisch, gegeneraliseerd onderzoek. Men heeft het hier over de wetten van Ravenstein, waarbij push en pull factoren zeer belangrijk zijn. Ze stellen dat er drie soorten of types van migratie bestaan: ketting-, retour- en circulaire migratie.
Het onderzoek is sterk beïnvloed door het modernization paradigma. Het gaat hier om arbeidsmigratie als gevolg van industrialisatie, urbanisatie en crisis in de landbouwsector. Er ontstaat meer openheid voor regionale verschillen en globalistisch perspectief.
