Migratie had een zeer complexe rol in de groei van de steden. Steeds meer dorpen groeiden uit tot steden, waarbij migratie voorkwam om de lage geboortecijfers op te vangen, maar ook ontstond er in de loop van de negentiende eeuw een daling van de mortaliteit. Belangrijk hierbij zijn de grote verschillen per land en per regio.

Dankzij de migratie en de daling van de mortaliteit groeide de bevolking in de steden. Duidelijk is er een positief verband tussen de urbanisatiegraad en de economische ontwikkeling. Niet enkel de industrie, maar ook de handel of de stedelijke nijverheid zijn hier van belang. Dankzij deze bevolkingsgroei wijzigde ook de rangvolgorde van de steden.

Ondanks verbeteringen in de steden mag men niet vergeten dat steden vaak gepaard gingen met een gebrek aan hygiëne, waardoor epidemieën gemakkelijk hun gang konden gaan. Het is pas tijdens de tweede helft van de negentiende eeuw dat de stadsbesturen betere voorzieningen plaatsten zoals riolering.

Een verbetering van de infrastructuur zorgde voor het functioneren van de arbeidsmarkt als één markt. Migratie gebeurde daardoor vaak nog op een relatief beperkte afstand (arbeidsmogelijkheden). Belangrijk hierbij was e urbanisatie. Er was immers een toenemende invloed van de secundaire sector op de tewerkstelling, een invloed van de stedenbouwkundige activiteit, een dalende aantrekkingskracht van arbeid op het platteland en er ontstonden nieuwe, geïndustrialiseerde steden. Hierdoor kreeg seizoensmigratie steeds vaker een permanent karakter.

Er ontstond een sterke toename van de migratiestromen. Een eerste belangrijke factor was de transportrevolutie. Dankzij uitbreiding en verbetering van de transportfaciliteiten ontstond er een daling van de reistijden en een daling van de prijzen mede dankzij de sterke concurrentie tussen reisbureaus en scheepvaartmaatschappijen. Ook ontstond er een demografische revolutie dankzij de verbetering van de landbouw, waarbij er een bevolkingsgroei op het platteland ontstond en jammer genoeg ook een daling van de tewerkstellingsmogelijkheden in deze sector.

- impact van mogelijke push factoren

- regionale patronen en beroepsspecialisering

- regel: hoe sterker de push factoren, hoe minder de migratie was afgestemd op lokale gelegenheidsstructuur

• subsistence vs betterment migraine

Ook sociale netwerken waren van belang. Er ontstonden informele patronen van rekrutering bij een vaak lange traditie van sociale netwerken. Deze zorgden mede voor een verlaging van de reis- en informatiekosten.