 groei van andere wetenschappelijke disciplines tijdens de Wetenschappelijke Revolutie

• Van Wezel (1514-1564)
  • Hofarts Karel V, beter bekend als Vesalius
  • Grondlegger van de moderne anatomie
  • De humani corporis fabrica libri septem – 1543

 weerleggen van oa Hippocrates en Galenus

• dissecteerde mensenlichamen
• Gerard Mercator (1512- 1594)
  • cartograaf
  • Mercatorprojectie: bolvormige aarde voorgesteld op een plat oppervlak
• Abraham Ortelius ( 1527- 1598)
  • Ander toonaangevend cartograaf uit de VMT
• Christoffel Plantijn
  • 1555: uitgeverij te Antwerpen met unieke druktechnieken en culturele uitstraling in heel Europa
  • 1575: 80 personeelsleden, 16 drukpersen

 wijsbegeerte

• vanaf 17^e E losgehaakt van de godsdienst
• Francis Bacon (1561-1626)
  • Inductieve methode
  • Menselijke ervaring, waarneming en experimenten leiden naar waarheid
• René Descartes ( 1596-1650)
  • Deductieve methode
  • Steunen op de rede om verbanden te leggen en te ontdekken
  • Methodische twijfel aan elke vaststaande opvatting
  • Cogito ergo sum : enige zekerheid

• Pascal Blaise (1623-1662)
  • Ontwikkeling wis- en natuurkunde
  • Eerste mechanische rekenmachine
  • Bewees bestaan vh luchtledige
  • Toonde afhankelijkheid luchtdruk-hoogte aan
  • Experimentele bewijsvoering
  • Verdediger van het christelijk geloof en het Jansenisme

 beweging die Kerk wou hervormen naar Augustinus

• Lettres écrites à un provincial – 1657: tegen jezuïeten

 Aristoteles (384 -322 BC)

• aarde bevindt zich onbeweeglijk in het middelpunt van een bolvormig heelal
• rondom de aarde een om zijn as wentelende hemelbol met oa de maan (verdeelde universum in 2 delen)

1) ondermaanse: aardse

• chaotisch en vergankelijk
• aarde-water-lucht-vuur

2) bovenmaanse: hemel

• volmaakt en onvergankelijk
• ether: met 7 bolvormige lagen (op buitenste, 8^e bol sterrenfirmament –Primum Mobile)
• daarachter; verblijf vd godheid
• weinig aandacht voor de exacte details van de bewegingen vd hemellichamen

 Ptolemaeus (90-160)

• geocentrisch model met Aristotelische volgorde vd hemellichamen
• wijzigde bewegingen vd hemellichamen tov klassiek model

 Copernicus (1473 – 1543)

• De Revolutionibus orbium Caelestium – 1543
• Aarde draait dagelijks rond as en samen met andere planeten rond de zon
• Niet eerste met idee van heliocentrisme, wel eerste die het onderzocht
• Receptie
  • Aanvechting door antieke geleerden en de Katholieke Kerk
  • Dankzij groeiende nadruk op empirie en verbeterende instrumenten afbrokkeling van het geocentrische wereldbeeld

 Kepler (1571-1630) en Galilei (1564-1642)

• inzichten over de planetenbanen en de aantrekkingskracht tussen de hemellichamen

 Isaac Newton (1642-1727)

• onderzoek van optica, dynamica en de zwaartekracht
• grondlegger van de moderne natuurkunde

5.1 BEGRIP EN PERIODE

 Wetenschappelijke Revolutie = periode tussen de publicatie van Copernicus’ De Revolutionibus orbium caelestium, 1543 en Newton’s Philosophiae Mathematica in 1678

• Aristotelisch wereldbeeld werd in iets meer dan een eeuw vervangen door een benadering vh heelal op basis van natuurwetten
• Opmerkelijke reeks ontdekkingen op gebied van astronomie en dynamica
  • Copernicus, Kepler, Galileï, Huygens en Newton
• ontstaan van een nieuwe benaderingswijze van mens en natuur door de filosofen
  • Bacon en Descartes
  • Wat machtigt de mens om iets voor waar aan te nemen ?

 Renaissance en Humanisme vaak gezien als respectievelijk artistiek en letterkundig, echter wegbereiders van de ontwikkelingen in de wetenschap door hun kritische ingesteldheid

• geleerden beperkten zich aanvankelijk tot lezen en becommentariëren van Grieks-Romeinse ‘wijsheden’, zonder de juistheid ervan ook maar in vraag te stellen
• wetenschappers hebben de kritische methode van taal- en tekstgeleerden overgenomen en zo de wetenschappelijke methode ontwikkeld

 in de loop van de 12^e en 13^e E ontstaan als corporatie (vereniging van mensen die gelijkaardige taken uitoefenen

• doelstellingen:
  • onderlinge hulp
  • collectieve verdediging tegen externe tegenstanders
  • verwerving van monopoliepositie
• eerste universiteiten (Bologna, Oxford, Cambridge) zijn spontaan ontstaan, los van enig religieus of wereldlijk initiatief
• oprichtingspatroon universiteiten vanaf de 13^eE:
  • studium generale opgericht door een wereldlijke overheid
  • pauselijke bevestiging gaf universele erkenning en privileges aan de leden
  • gezien als opleidingscentra voor intellectuele, politieke en administratieve elites vd staat
• faculteiten op de universiteiten van het Ancien Régime
  • artesfaculteit; artes liberales of quadrivium
    • arithmetica
    • geometria
    • astronomia
    • musica
  • hogere faculteiten:
    • theologie (Sorbonne!)
    • rechtsgeleerdheid (Bologna !)
    • geneeskunde ( Montpellier!)
  • problematiek van de nieuwe wetenschappelijke disciplines

 oprichting van gespecialiseerde instellingen

 1^e universiteit vd Nederlanden: Leuven

• gesticht in 1425-1426 door Leuvense stadsmagistraat met Brabantse hertog Jan IV
• naar model van grote buitenlandse universiteiten zoals Parijs en Keulen
• 1^e decennia 16^eE: gemiddeld 2000 studenten
  • huisvesting; colleges
  • 4 pedagogieën waar ook merendeel vh onderricht werd gegeven
  • Latijn als officiële voertaal
  • Voor hogere faculteiten logeerden ze in de colleges of bij burgers
• licenciatus: studenten met voldoende kennis om zelf les te geven
• magister: na voltooiing van de artes opleiding
• doctor: na voltooiing van een vd hogere faculteiten

 2^e Universiteit Nederlanden: Douai

• 1561 voor Franstaligen

 Peregrimatio Academia: studenten trokken van universiteit tot universiteit (ook professoren !)