• onmogelijk om een periode aan te duiden waarbij grootste deel van Europese economie in een depressie zat
• bv. Spanje dip 1590-1630 maar Nederlanden toen hoogtepunt

- moeilijk om regionale economische crisissen te herleiden tot formules

- crisis als resultaat van bevolkingsgroei van de vorige eeuw

- bevolkingsgroei à landbouw kan niet volgen à crisis à destabilisatie economie

• vertraging in groei Z-Duitse economie à door uitputting mijnen + Eng. Gietijzer
• Z-Duitse kooplieden schakelden na 1520 over op financiële activiteiten i.p.v. handel (Fugger)
• velen gingen ten onder aan Spaanse staatsbankroet van Filips II (1557)
• teruggang Italiaanse tussenhandel à dynamiek v. traditionele land routes gebroken door concurrentie van de directe straatvaart v.d. Hollanders & Engelsen
• toenemende oorlogsactiviteiten: 80j-oorlog in Ned. (A’pen!), Fr. Burgeroorlogen, 30j-oorlog,…
• slecht voor handelsactiviteit op het continent: handelaars stopten actieve handel wegen te gevaarlijk à la trahison de la bourgeoisie: ze kochten onroerende goederen & adeltitels + investeren in landbouw

correcties van voorgaand model voor mercantilistische tijd: herhaling v. proces v. groei & verzwakking v.d. transcontinentale handel

1. hoge bloei in 16^de eeuw + stagnatie in 17^de eeuw
2. continue expansie maritieme handel tijdens nieuwe tijd
1. intussen wel verschuiving maritiem zwaartepunt v. Z-Europa naar NW-Europa
2. geen ongestroorde groei v. maritieme handel voor mediterrane economie! Wel Atl. ec.à ~ monetair: 16^de eeuw = grote zilverstukken + overvloed edelmetaal ó 17^de eeuw = deflatie[1]