- Verwezenlijkingen van landbouwsector in 17^e E zijn niet impressionant

- Twee economieën verbeterden hun landbouw

- Nederlanden en Engeland

- sociale interactie tss staat, landheren en peasants

- itt tot landen met absolutistische regimes

- peasants : hoge belastingen, maar land wordt wel beschermd
door de staat

- Volhouden van peasants hield cyclus van stagnatie in stand

- te kleine boerderijen, niet genoeg kapitaal en conservatief
beheer

- Engeland : staat vergemakkelijkt onteigening van eigendomsrechten :
ontstaan van landbouwkapitalisme

- samensmelting van verschillende kleine boerderijen tot 1 grote

- Drie vragen :

- Waarom ondervonden zoveel W-Europese regio’s landbouwproblemen in 17^e E?

- Het best te verklaren door peasants?

- Waarom verbetering in landbouw enkel in Lage landen en Engeland?

- Agrarische sector -> grootste in Europese economie

- W en Mid Zee-Europa : land bewerkt door vrije boeren

- Ook boeren die arbeid huurden -> productie voor de markt

- Oost-Europa : meeste boeren : horigen die ‘huur’ betaalden : arbeid op het domen

=> Agrarische systemen in West-en Oost-Europa compleet verschillend

- productie was gelinkt aan bevolking

- stijgende bevolking -> groei in voedselvoorziening, dalende populatie
omgekeerde

- bevolking steeg in 17^de eeuw met 5%

- geconcentreerd in NW

- Waarom stagneerde bevolking in 7^de eeuw

- moderne discussie in neo-malthusiaans kader

- mensen hebben neiging om sneller te groeien dan bestaansmiddelen

- kan niet verholpen worden door verminderde productie

- positive en preventive checks

- positive check voornaamste oorzaak van stagnatie (vroeger)

- mortaliteitscrisis door autonome epidemies dan door honger

- preventive check die bevolkingsgroei onderdrukte (nu)

- voorspelling : stijgende bevolking -> minder inkomen/capita

- doordat levensstandaard in 16 en 17^e dieptepunt kende

- wordt geassocieerd met mortaliteitscrisis

- frequenter in 17^de E

- ergst in 1590-1660 door pest en misoogst

- pest verdween eerst uit West europa

- maatregelen om verspreiding tegen te gaan

- verbetering bij oogst

- vermindering van oorlogstroepen die ziekte verspreidden

- Mortaliteit trend waren anders in Nederlanden en Engeland dan in Oost-Europa

- Nederlanden : modernisering landbouw

- geen voedselcrisis

- wel hard getroffen door pest

-Engeland : tijdelijk voedseltekort wordt geassocieerd met hoger sterftecijfer

- kleinschalig

- 1650 : vernieuwing in landbouw -> verdwijning crisis

- Malthus : mortaliteitscrisis vooral door honger en ziekte

- recent onderzoek : minimaliseren rol van honger in 17^E

- ziekten ontstaan autonoom, niet door tekort aan voeding

- toch meestal patroon : honger-ziekte

- Primaire rol van honger : veroorzaakten een massabeweging bij armen opzoek naar eten en werk -> geografische mobiliteit

- focus verschuift meer van positive naar preventive check

- Engeland en Nederlanden

- Preventive checks versterkt in Fr, Sp, It

- effectievere rem op bevolking dan mortaliteit

- intensiever in 18^e E in Fr, Sp, It

- mortaliteit daalde in 18^e E door daling kindersterfte

=>Buiten Engeland en Nederlanden : fluctuatie in mortaliteit meer op bevolking dan huwelijk en vruchtbaarheid in West en Mediterraan Europa van 1600-1800

- Vanaf ’50 :17^de eeuw : crisis, economische stagnatie en verval

- door verminderde aanvoer van zilver uit Latijns-Amerika

- probleem : lijkt alsof zilverimport beperkt was van 1630-1650 en vanaf 1660 meer
dan in begin van de eeuw

- in jaren ’60 en ’70 (oiv van Malthus)

- crisis als resultaat van bevolkingsgroei van de vorige eeuw

- bevolkingsgroei -> landbouw kan niet volgen -> crisis -> destabilisatie economie

- grootste probleem van term algemene crisis : onmogelijk om een periode aan te duiden
waarbij grootste deel van Europese economie in een depressie zat.

- Spanje dip 1590-1630 maar Nederlanden toen hoogtepunt.

=> Moeilijk om regionale economische crisissen te herleiden tot formules

- toch overeens dat Europese economie diepe problemen ondervond in de 17^de eeuw

- diverse karakter van regionale crisissen 1590-1720

- verschil in economische ontwikkeling tussen West-en Oost-Europa

- economische recessie van M-zeegebied stond in contrast met economische expansie
van Noord-west Europa

- Divergente regionale ontwikkelingen staan centraal in historische benaderingen sinds ‘70

- demografische trends in NW-Europa

- bevolking groeide snel aan van 1600-1650 en stagneerde dan itt rest van
europa waar bevolking daalde tot 1650 en terug hetzelfde niveau bereikte
rond 1700 (Malthus)

- divergenties in regionale economische ontwikkeling bij uitbarstingen van (?) strijd
tussen landheren en peasants

- oost-europa : lijfeigenschap

- west-europa : boerengemeenschappen beschermd door staat

- economische vooruitgang snelst in engeland

- dynamisch agrarisch kapitalisme

- sommige historici : crisis in landbouw door door externe oorzaken

- toename van belastingen

- de terugloop van grote Europese stedelijke industrie

- competitie tussen stedelijke en plattelandsindustrie verscheen op
internationaal niveau

- verschuiving van industriele kracht van centraal en middenlands-zee europa
naar noord-west europa

=> urbane en staatsinstituties beheersten de groei van productie op platteland en in stad