Het inter-statensysteem wordt gekenmerkt door opeenvolgende hegemonische cycli (in de kern) en nieuwe vormen van imperiumopbouw (buiten de kern).

Een hegemonie brengt economische, politieke en ideologische superioriteit in één staat samen.

Noord-Italiaanse stadstaten (15^de eeuw)

Europees systeem

Holland (midden 17^de-midden 18^de eeuw)

Atlantisch systeem

Groot-Brittannië (19^de eeuw)

Globaal systeem 1 (formeel imperialisme)

Verenigde Staten (2^de helft 20^ste eeuw)

Globaal systeem 2 (informeel imperialisme)

Afwisseling conflict en pacificatie

Wereldoorlogen: 1648, 1815, 1945

Nieuwe internationale (politieke) ordes

Pax Brittanica

Door de voortaan onbetwiste controle van het Britse rijk over de zeevaartroutes en een gecontroleerd evenwicht op het Europese vasteland gingen Europa en de rest van de wereld een relatief vreedzame periode tegemoet.

Pax Americana

Gedurende deze periode zijn er geen gewapende conflicten geweest tussen de Westerse naties hebben de Verenigde een vrijwel continu overwicht op de wereldorde gehad.

Mondiaal geopolitiek model: cycli van hegemonie en van imperiumopbouw

Koloniale imperia : twee golven kolonisatie en dekolonisatie

Tweede helft 20^ste eeuw: supranationale organisaties en regionale integratie

21^ste eeuw: staten, rijken of steden?

Het koloniale imperialisme van Europa

Koloniale imperia zijn geen geografisch afgebakende eenheden

Ze functioneren in een wereld met grote economische en politieke interdependentie

Politieke en territoriale dominantie door kernstaten

Formeel en informeel imperialisme

Via de formele imperialistische controle worden externe gebieden geïntegreerd in het globaliserende kapitalistische productiemodel, in de eerste plaats voor de levering van arbeid en grondstoffen. Tussen 1500 en 1900 komen bijna alle delen van de wereld gedurende een bepaalde periode onder rechtstreeks gezag van een beperkt aantal Europese kernlanden.

Informele dominantie wordt uitgespeeld door de dominante invloed die een staat kan hebben op andere staten.

Politieke grenzen zijn geen etnische grenzen en/of economische grenzen

Vanaf 15^de/16^de eeuw: ‘moderne’, territoriale staat

Staten bestaan uit een set van instituties die een soevereine macht uitoefenen over een welbepaald gebied

Staat bouwt zijn controle uit binnen een afgebakend territorium

Via administratie kan men de centralisatie van kennis, middelen en mensen mobiliseren

Kan hierdoor de staat voorzien in publieke goederen

protectie, fysiek (transport), sociale infrastructuur (onderwijs, zorg)

Via een sociaaljuridisch systeem regelt het de verhoudingen tussen sociale groepen en tussen het individu en de staat

Burgerschap wordt centrale legitimering van de staat

Is exclusief, geen papier = illigaal

Groei van een staat na 1600 is geen rechtlijnig verhaal.

Territoriale staten: grenzen

Natiestaat: identiteit, taal, geschiedenis

Sociale of welvaartsstaat: bescherming, rechten

Neoliberale staat: markt

Nationale revoluties (van Ottomaans rijk naar Turkse staat)

Het succes van een staat hangt af van:

Economische vooruitgang: in internationaal competitief systeem (kapitalisme)

Militaire kracht: mobilisatiekracht

Politieke macht: burgerschap, bewustwording en revoluties

Het ontstaan van een inter-statensysteem

Staten groeien in internationaal systeem

politiek (conflict en machtsbalans) en economisch (kapitalistisch wereldsysteem)

Internationaal systeem niet afhankelijk van op- en neergang van een staat

De machtsverhoudingen tussen de staten zijn ongelijk

Sterke staten bevinden zich in de economisch welvarende delen, zwakkere staten in de periferie

Na 1945 wordt inter-statensysteem geconsolideerd in een formele internationale organisatie, de Verenigde Naties.

Opkomst van de ‘beschavingen’ zo een 6000-5000 jaar terug. Onafhankelijk van elkaar. Vaak langs rivierdelta’s.

Egypte aan de Nijl

Mesopotamië en Sumer aan de Eufraat

Harappa aan de Indus

China (Shang-dynastie) aan de Gele Rivier.

3000 jaar terug opkomst rijken in Midden-Amerika en de Andes en 1500 jaar terug in West-Afrika.

Zo een rijk heeft een politieke en economische eenheid. Ze zijn vaak multi-etnisch

Centraal bestuur ondersteunt door bureaucratie

Staatsreligie

Formalisering regelgeving

Dwingende retributiesysteem

è Val van een rijk betekent economische crisis

Rijken worden uitgebouwd binnen politieke en territoriale grenzen.

Multi-etnische samenleving

Om van een minisysteem over te gaan tot een rijk moet je aan 5 voorwaarden voldoen.

Bevolkingsgroei om economische onderbouw van het rijk te kunnen dragen

Een meer efficiënte en gecontroleerde landbouw

Conflictbeheersing en bescherming tegen externe bedreiging

Redistributief systeem, gaat samen ontwikkeling van systemen van registratie en codering

Infrastructuur en communicatie

Vele rijken verdwijnen door interne implosie (sociaal en economisch) en externe druk (ecologisch)

Sumerië

Teotihuacan en Maya’s

Romeinen

Sommigen rijken weten deze dingen te beheersen en overleven.

Egypte en China

Organisatie van bevolking is kleinschalig tot maximaal enkele duizenden mensen

Cultureel-etnische, economische en politieke eenheid vallen samen

Door de geschiedenis heen hebben er verschillende minisystemen bestaan

Clans of families

Enkele tientallen leden, in regel aan elkaar verwant

Belangrijkste samenlevingsmodel bij jagers-verzamelaars

Hebben geen vaste verblijfplaats of arbeidsindeling

Geen sociale hiërarchie, eigendom is gemeenschappelijk

Stammen

Komt tot stand via verbetering van de technieken van jacht en de eerste vormen van sedentarisatie brengen ≠ families samen tot één stam

Enkele honderden werken en leven samen in één gemeenschap

Bestuur informeel, maar wel al een chef

Controle (politiek) en ruil (economie) nog steeds op basis van wederkerigheid

Chiefdom

Ontstaat in de vroege landbouwgebieden

Erfelijke koning en elite

Ritualisering en ideologisering gezag

Monopolie gezag en eigendomsrechten

Sociale verdeling, arbeidsspecialisatie

Tribuut ipv. wederkerigheid

Geleidelijke evolutie naar ‘proto-staten’