Voor 1500 heeft een beschaving een goede kijk op zijn eigen zijn eigen wereld en heeft er een impressionistisch beeld van. Na 1500 komt daar verandering in door The Rise of The West. De wereld krijgt een ander uit- en inzicht.

In 1500 leeft de meerderheid van de wereldbevolking binnen de grenzen van een grote beschaving of rijk ook al zijn sommige delen nog niet verbonden met de centra van ontwikkeling.

Na 1500 neemt de wereldgeschiedenis een belangrijke wending. De wereld wordt groter en globaler, er zijn meer contacten op wereldschaal. Vanaf 1800 gaat dit samen met groeiende regionale verschillen in economische groei en welvaart. The Rise of the West zorgt voor een kloof of The Great Divergence tussen landen die sterk vooruitgaan en landen die niet sterk vooruitgaan. Het waarom van The Great Divergence in de 19^de eeuw bestaat uit 3 aparte vragen.

1) Hoe kan een deel van de wereld ontsnappen aan de grenzen van economische groei, inherent aan agrarische samenleving?

2) Waarom stoot deze groeiversnelling niet op zijn eigen grenzen?

3) Waarom slagen zoveel andere landen en regio’s er niet in om het groeimodel over te nemen?

Men is ervan overtuigd dat de periode na 150 een nieuwe fase is in de wereldgeschiedenis. Veel minder eensgezindheid is er over de aard, de oorzaken en gevolgen van deze verandering.

China is in het begin van de 15^de eeuw een vlootmacht. Gaat vele exedities op poten zetten. Maar stopt daar plots abrupt mee. waarom weten we niet. Tegelijk ontplooit Europa zich en zal een eeuw later het overgrote deel van de internationale golven beheersen. Europa is geen eengemaakt politiek land, in tegenstelling tot China, waar de Keizer heel de expedities kan verbieden kan men in Europa gewoon in een ander land faninciers gaan zoeken. Dat er geen eenheid is zal zorgen voor diverse concurerende groeicentra. Dit wordt na 1500 de grote stuwkracht van het ‘nieuwe’ Europa.

Religie is des mensen maar niet van alle tijden

Niet ouder dan taal

Groepsgebonden, georganiseerde sociale systemen

Ontstaan bij nieuwe vormen van samenleven en communicatie

Religie heeft 3 individuele en maatschappelijke functies

Troost in het lijden en verlichting van angsten

Verklaren van wat nog onverklaarbaar is

Bevordering van de groepssamenwerking

Proces van domesticatie = proces van schaalvergroting en institutionalisering van religie doordat een aparte klasse van mensen zich zal bezighouden met het belijden van de religie in een gedomesticeerde samenleving. (priesters of sjamanen of imams)

Religies die succesvolle beschavingen hebben onderbouwd, konden uitgroeien tot wereldgodsdiensten, dit in het 1^ste millennium vgt.

Confucianisme en Taoïsme in China

Hindoeïsme en Boeddhisme in India

Monotheïsme (Judaïsme, Christendom, Islam)

Filosofisch rationalisme in Griekenland

Wereldreligies hebben 3 elementen gemeenschappelijk

Geen veelgodendom, maar één centrale bron van ordening in het universum

Ontwikkelen een overkoepelende religieuze en morele gedragscode

Ze stellen, mits bekering, hun geloofspatroon open voor buitenstaanders

Wereldreligies verspreiden zich door middel van

Oorlog en verovering

Handelsroutes

Bekering

Adaptatie door de elite

Succes van de wereldreligie ligt in de incorporatie in grote rijken/beschavingen

Hindoeïsme: India

Boeddhisme: China, Korea, Japan

Christendom: Europa

Islam: Arabië, Turkije

Vanaf 16^de eeuw nieuwe dynamiek en expansie

Reformatie en contrareformatie in Europa

Kolonisatie Amerika en Afrika

Islam versterkt in Afrika en Zuidoost-Azië

Boeddhisme populairder in Centraal-Azië, China en Japan

Tot 19^de eeuw wordt de wereld gedomineerd door staten met een duidelijk religieus profiel waarbij politieke en religieuze leiders elkaars autoriteit versterken.

Westers is niet gelijk aan westen (windrichting)

Begrip westers verwijst naar een opdeling, een dichtomie

Bestaan westerse wereld veronderstelt ook het bestaan van een niet- westerse wereld

Er zijn 2 visies op het historische concept ‘Westen’

1) Voorgeschiedenis tot de eerste beschaving in Mesopotamië

Westen is meer een ide

Locatie verschuift doorheen de geschiedenis

Continu proces van duizenden jaren

2) Westen is geen vaste plaats of specifieke verzameling van volkeren, rassen of landen

Gedragen door set van ideeën, culturele tradities

Wortels in de Romeinse en christelijke wereld

Vandaag is het Westen overal

Wat is een Westerse beschaving? Wat zijn de wortels ervan, en vanaf wanneer?

1) Teruggebracht tot de vroegste landbouwculturen in de Vruchtbare Sikkel

Doortrekken van Westen tot oude Midden-Oosten gaat niet. Er is nauwelijks coherentie en continuïteit met de hedendaagse wereld.

Andere delen van de wereld (Afrika) zijn ook beïnvloed door dat Midden-Oosten. Zijn zij dan ook Westers?

2) Griekse- en Romeinse wereld

3 problemen

1) Griekse en Romeinse wereld was meer gericht op het oostelijke dan op het noord/westelijke deel (Europa)

2) Grote invloed op Europa, maar ook op Byzantium, Arabi wereld na 1500

3) De hoge en late middeleeuwen

Voldoende coherentie tussen de periodes voor en na 1500

Politieke en sociale organisatie (steden, staatsmodellen en bureaucratie)

Economische organisatie (handelssystemen, nieuwe soc groepen)

Cultuur en religie (Christendom, technologie, wetenschap)

Om te kunnen spreken van een beschaving is er nood aan voldoende cohesie en coherentie op vlak van sociale, economische, culturele en politieke patronen.

Externe aspect zeer belangrijk. Openheid naar andere culturen en beschavingen is een must

Europese openheid via conflict en verovering, handel reizen en imitatie, de erfenis van de Islamwereld en Byzantium.