België gaat pas later over op de Industriële Revolutie, maar was toch het eerst op het continent (voordeel van de catch up: ervaringen die men in Engeland heeft opgedaan). Tot een heel eind in de 19de eeuw hebben we hier te maken met een dominante rurale samenleving. In 1830 komt er een keerpunt: meer rust op het politieke toneel. Hoe komt het nu dat België die snelle catch up heeft kunnen realiseren? België leerde van zijn buren: innovaties overnemen die reeds elders effectief bleken te zijn. De impact van het bankensysteem zorgde voor investeringen in de industrie (conform het beleid van Willem I). De keuze van de Belgische regering om vanaf 1834 te investeren in de uitbouw van het spoorwegennet, heeft enkel een duw in de rug van de industrialisering (en dan vooral van de metaalindustrie gegeven). De overheid blijft een actieve rol spelen in de ondersteuning van de industrie.

Dit waren de twee leading sectors.
- Katoen: Engeland als wereldmacht kon zich verzekeren van voldoende import (grondstoffen) en van een grote afzetmarkt door de overzeese expansie. Er doet zich een modewijziging voor, waardoor de katoenproductie stijgt: mensen met een hoger inkomen kunnen het zich veroorloven. Gedifferentieerde prijsstijgingen. Vastgelopen proto-industrie: kwam niet tegemoet aan de stijgende vraag. Het gevolg hiervan is een motivatie om te vernieuwen: technische innovaties om de expansie mogelijk te maken (op relatief korte tijd).
- Ijzer: gelijkaardige evolutie met katoen. Dezelfde voorwaarden zijn van toepassing. Via mechanisatie kan men dieper graven, etc. Beter materiaal kan sneller en gemakkelijker worden gemaakt. De vraag naar ijzerbehoevende producten stijgt, bv. in de landbouw.

Er bestaan een aantal verklaringsmodellen voor, die elk verwijzen naar omgevingsfactoren: er zijn hier andere voorwaarden aanwezig dan elders in de wereld:
- Lange termijn transformaties, die andere voorwaarden creëerden die de Industriële Revolutie mogelijk maakten: rationalisering, individualisering, verlichting, staatsvorming, juridisch stelsel (eigendom), markteconomie en kapitalisme
- Voldoende? Ook breder perspectief bekijken (demografische versnelling, opkomst kerngezin, stedelijke netwerken) Ook in de rest van wereld komen zulke zaken trouwens voor, dus er is ook een andere verklaring nodig.
Je kan de vraag ook omdraaien: waarom is het elders niet gelukt?
- ‘Weberiaans’ verklaringsmodel: nadruk op interne factoren
- concurrentiemodel: nadruk op het omzetten van comparatieve nadelen
- Roofmodel: nadruk op ‘extractie’ van kennis en middelen : kolonisatie, imperialisme, het leegroven van de ontwikkelingslanden.

- Een politieke revolutie die zich eerder dan elders in Europa heeft voorgedaan (Glorious Revolution). In de 17de eeuw reeds een nieuw parlementair systeem in Groot-Brittannië.
- Commodificatie/vermarkting van land en arbeid
- Commercialisering van de landbouw, anders dan in de rest van Europa
- Beschikking over een interne markt en een enorme externe markt (door de overzeese handel)
- Afbrokkeling van de feodale verhoudingen