Het hypothetisch imperatief heeft de volgende vorm:
Als je X wilt bereiken, doe dan Y
Duidelijk is dat het hier om een consequentie gericht imperatief gaat; dit is het imperatief dat gebruikt wordt door het utilitarisme.
Een imperatief is een praktisch voorschrift dat iemand vertelt wat goed of slecht is.
We kunnen 2 soorten imperatieven onderscheiden:
Kant stelt dat de morele juistheid van handeling ligt in de intentie van de handeling. Kant stelt het op de volgende manier:
1) Het enige waar ik controle over heb is mijn intentie
2) Ik kan alleen verantwoordelijk gehouden worden voor de goedheid of slechtheid van mijn intentie
Daarnaast is Kant van mening dat goedheid alleen kan voortkomen uit vrije keuze. Vrije keuze wordt door Kant gezien als een keuze die op basis van het categorisch imperatief genomen is (doe X) en niet op basis van de eventuele consequenties of persoonlijke behoeftes.
De deontologie is een ethische stroming die uitgaat van absolute gedragsregels, vaak, maar niet altijd, gesteld als normen. Er wordt ook wel gesproken over plichtethiek. Iets wat slecht is, is volgens een deontoloog altijd slecht, ook als de uitkomst goed zou zijn, want er bestaat geen "goed" als zodanig; het enige wat goed zou kunnen zijn is de intentie, de goede wil, en die goede wil impliceert de aanvaarding van bepaalde morele wetten. Zo keuren deontologen bijvoorbeeld martelen af, ook als daar levens mee gered kunnen worden.
Deontologie is anti-eudaimonistisch; verschillende dingen maken verschillende mensen gelukkig.
Daarnaast is het anti-consequentialistisch; de deontologie stelt dat we niet verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor de consequenties omdat we geen controle hebben op consequenties.
