1. Het algemeen begrip “kostprijs”

Produceren = voortbrengen van producten of het presteren van diensten waarvan de waarde groter is dan de bestedingen gemaakt voor de productie

Kostprijs = geheel van in geldwaarde uitgedrukte bestedingen die voor de doelmatige prestatie moeten worden gemaakt

Prestatie?

• In zin van productie g&d : prestatie is beperkt tot productieproces, men spreekt in dit geval ook van fabricagekostprijs (= in geld uitgedrukte waarde van alle bestedingen nodig om tot de productie van een goed te komen)
• In zin productie en verkoop g&d : prestatie bevat zowel productieproces als verkoopproces, men spreekt van verkoopskostprijs.
  verkoopskostprijs = fabricagekostprijs + kosten om verkoop te realiseren
• In zin van deelcalculatie-objecten : kostprijs van een deel van het productieproces , vb. van een machine, een afdeling,..

Bestedingen?

Dit zijn de kosten. OPGELET! Dit hoeven geen uitgaven te zijn! Sommige kosten worden onmiddellijk vertaald in uitgaven (= out of pocket costs), andere niet.

• In hun globaliteit of “integrale kostprijs”
  Kostprijs omvat alle kostenelementen die voor de prestatie nodig zijn (full costing)
• Bestedingen beperkt tot de “directe kostensoorten” of “directe kostprijs” (prime factor costing)
• Bestedingen beperkt tot variabele kosten of “variabele kostencalculatie” (direct costing)
• Bestedingen beperkt tot de additionele kosten (kosten veroorzaakt door additionele prestatie). Men spreekt van “marginale kostprijs” of “differentiële kostprijs”

SCHEMA BLZ 31

2. Kostprijs binnen de analytische boekhouding en binnen kostencalculatie

- Het begrip kostprijs binnen de analytische boekhouding

Traditioneel wordt in de analytische boekhouding alleen de integrale fabricagekostprijs en verkoopskostprijs behandeld.

SCHEMA BLZ 32

Dit schema geeft duidelijke informatie aangaande:

1. Kostprijs van gereed product = fabricagekostprijs
2. Kostprijs van verkochte gerede producten = verkoopkostprijs
3. Alle kostenelementen die kostprijs uitmaken

3. Het begrip kostprijs binnen kostencalculatie

Kostencalculatie bestudeert alle andere kostprijzen.

4. Doelstellingen van kostprijscalculatie

5. Kostenbegroting voor planning en controle

Deze verdeling steunt op het kenmerk of de kost al dan niet rechtstreeks tot de activiteit van een bepaalde afdeling of tot een bepaald eindproduct kan worden toegerekend.

Directe kosten vertonen een eenduidig, kwantificeerbaar verband met de activiteit of het product, indirecte kosten niet. Hiervoor zal men een omslagbasis moeten gebruiken.

1. Verdeling naar tijdsperiode

Historische kosten = wanneer men op het moment van het verbruik van de inputfactor als kost de oorspronkelijke uitgave registreert (uitgave op moment aanschaffing)

Gebudgetteerde kosten = gewaardeerd aan vermoedelijke waarde op het moment dat ze door de productie gedragen worden

Standaardkosten = > men gaat niet uit van het productieniveau dat men wil bereiken, maar van een normaal geacht productieniveau

2. Kostenverdeling naar beheersbaarheid

Kosten worden toegewezen aan een persoon of instantie. Ze zijn beheersbaar als functionarissen een determinerende invloed kunnen uitoefenen, zowel op prijs als op hoeveelheid van de factor die de kost veroorzaakt.

3. Besluit

“Different costs for different purposes” => kosten binnen het exploitatieproces zullen naar gelang van de probleemstelling op een andere wijze benaderd worden.

In regel niet dezelfde kostenclassificatie voor de gehele onderneming.

Men bestudeert de afhankelijkheid van de kost tot de productie of andere outputmaatstaf.

Variabele kosten gekarakteriseerd door :
- variabiliteit van de kost met het productievolume
- constant verloop per eenheid productie

Vaste kosten gekarakteriseerd door :
- constante hoogte binnen bepaalde grenzen van het ondernemingsproces
- dalend verloop per eenheid

Opmerking: Binnen een kostencentrum kan men ook kosten toetsen op hun variabiliteit t.o.v. de output van dat centrum. Men kan kosten anders classificeren t.o.v. het productievolume dan t.o.v. output van het kostencentrum!

Winstcentra
Dit zijn organisatorische gehelen waarover men kosten alsook opbrengsten kan bepalen. Deze geven de meest volledige beheersingsmogelijkheid.

Kostencentra: “engineerd”

Dit zijn organisatorische gehelen waar men naast kosten ook de prestatie kan kwalificeren. De lasten kunnen er in relatie tot de prestatie gebracht worden.

Kostencentra : “discretionaire”

Deze centra verzamelen alle kosten verbonden aan een organisatorisch geheel waarvan de prestatie niet kan worden gemeten.