1) Je komt iets tegen dat je aandacht op jezelf richt

2) Er ontstaat een toestand van zelfbesef, je denkt over jezelf na

3) Je vergelijkt je huidige gedachten of gedrag met je interne normen of verwachtingen over jezelf. Komen ze overeen?

4) Ja? Alles is inorde. Nee? 2 mogelijkheden

5) Eerste mogelijkheid: verander je gedrag zodat het terug overeenkomt met je eigen normen.

Tweede mogelijkheid: je kunt of wilt je gedrag niet veranderen, je voelt je ellendig en vlucht zo snel mogelijk uit de toestand van zelfbesef

• Inhoud: dagboekstudie met willekeurig ingestelde episodes
• Proces: bij het horen van een signaal moest men enkele vragen beantwoorden over activiteiten, gemoed, gedachten,…

Daarna werd er een inhoudsanalyse gedaan. Daaruit bleek dat mensen minder aan introspectie doen dan wel zelf denken. We denken meer na over het werk, het dagelijkse leven.

Soms komen we ook iets tegen in onze omgeving dat ons zelfbewustzijn prikkelt. (bv. Weten dat mensen naar ons kijken, onszelf op een video zien,…)  je wordt het middelpunt van je aandacht.

• Self-awareness theory (zelfbewustzijntheorie)

= idee dat wanneer mensen hun aandacht op zichzelf richten, ze hun gedrag evalueren en het vergelijken met hun innerlijke normen en waarden.

= vergelijkbaar met de test-fase in T.O.T.E.

Als er sprake is van discrepantie (tegenstrijdigheid) dan kan men die:

1. Oplossen door gedrag te veranderen (cognitieve dissonantie: je kan ook interne aanpassen)
2. Niet op te lossen, het zelfbewustzijn omzeilen (afleiding, drugs, religie,…)

Introspectie = kijken naar (en interpreteren van) de eigen “psychologische toestanden” zoals gedachten, gevoelens en motieven.

• Lange tijd een toonaangevende methode geweest in de psychologie:

- Wundt

- Therapie die nu nog steeds wordt gebruikt in hulpgroepen

• De wetenschap doet er al lang geen beroep meer op, men neemt aan dat de leek dit nog wel doet

• Verworpen:
  • Indirecte angstreductie
  • Ontvluchtingshypothese
  • Cognitieve klaarheid

- Gesteund: sociale vergelijking

- Betekent niet dat affiliatie alleen om zelfevaluatie gebeurt:

• Mensen weten niet altijd wat effect van situatie op hun gedrag is
• Angstreductie is soms ook belangrijk:

1) Veldonderzoek ziekenhuis

2) Steun directe angstreductie bij eerstgeborenen: bij een eerstgeborene kind, mama of papa komt troosten. Bij een latergeborene: grote broer of zus komt het erger maken. Een latergeborene is dus ambiguer geconditioneerd over de waarde van sociaal gezelschap. Dus de angstreductie hypothese werkt bij eerstgeborene maar niet bij latergeborene.