 VMT = periode van toenemende differentiatie en scheiding tussen

• volk en elite
• het sacrale en profane
• privésfeer en publieke sfeer

 dit moet niet al te polariserend opgevat worden, maar toch blijft het een adequaat interpretatiekader voor sociale en culturele spanningen uit de VMT

 toenemende sociale diversificatie binnen en vanuit de derde stand in de VMT

• in traditionele middengroepen:

1) elite van de kooplieden- ondernemers

• opereerden in internationale netwerken
• maakten fortuin via de lange afstandshandel
• speelden belangrijke politieke rollen dankzij hun financiële slagkracht
• stelden hun nieuwe sociale betekenis in het licht via mecenaat en het uitoefenen van publieke functies

2) geschoolde ambtenaren

• vnl. Juristen
• actief in het uitbreidende staatsapparaat en de geleidelijk aan professionaliserende bureaucratie
• duidelijk politiek profiel
• verdrongen de adel uit zijn traditionele staatkundige rol

ð beide groepen streefden een adellijke titel na

• trahison de bourgeoisie:
  • handelaars en industriëlen zouden hun dynamische en gewaagde economische activiteiten gestaakt hebben om hun kapitaal te investeren, een administratieve carrière te beginnen en zich een somptueuze levensstijl aan te meten en zo een adellijke titel te verwerven
  • belangstelling voor beleggingen in onroerend goed kan ook verklaard worden door de risicovolle politieke en militaire omstandigheden èn de gunstige voorwaarden waarmee deze op dat moment konden worden verworven
• verlangen van de nieuwe elites opgenomen te worden in de adelstand kan echter niet ontkend worden
  • vorsen stonden hier ook niet weigerachtig tegenover: de derde stand was zeer trouw en dienstbaar + politiek zeer makkelijk te sturen

 vanaf 2^e helft 16^E E ontstond aldus de nieuwe adel, la noblesse de robe, naast de oude adel ( noblesse d’épée)

• enerzijds misprijzen van de oude adel:
  • gebrek aan familiale tradities
  • gebrek aan culturele ‘superioriteit’
  • gebrek aan aloude adellijke ethos
  • cfr. Le bourgeois gentilhomme v Molière
• anderzijds had de oude adel de nieuwe adel ook nodig:
  • om ‘genetische verschraling’ en uitsterven tegen te gaan
  • financiële overwegingen: veel verarmde adel !
• huwelijken onderling kwamen dan ook voor, maar dan meestal met een man uit de oude adel (om het familiefortuin te vrijwaren) met een vrouw uit de nieuwe adel

 dit proces van verbreding van de adel had ook gevolgen voor de clerus

• hoogste kerkelijke ambten waren niet langer voorbehouden aan de jongere zonen van hoogadelijke geslachten, maar vanaf dan ook aan de noblesse de robe

 ‘ontdekking van de bejaarde ‘ ?

• oiv de Verlichting kwam ouderdom in een positiever daglicht te staan
• ouderdom stond niet langer voor aftakeling en (te) dicht bij de dood staan, maar voor wijsheid, kennis en moreel gezag

 ouderdom bij mannen en vrouwen

• ouderdom bij vrouwen
  • functionaliteit (= ‘schoonheid’ en voortplanting) was verdwenen, oude vrouwen werden dan ook gezien als oud, lelijk en afgeschreven
  • elitaire vrouwen konden op latere leeftijd wel rekenen op meer welwillende bejegening
• ouderdom bij mannen
  • het door de tijd getekende gezicht van een man werd als waardig ipv lelijk beschouwd
  • wijsheid en levenservaring werden geprezen

 ouderdom voornamelijk als begin vd definitieve aftakeling, de dood stond door het hoge sterftecijfer sowieso altijd heel dichtbij

 Historisch onderzoek naar leef- en kindertijd: Philippe Ariès ‘60

• beschreef de ME-samenleving als een wereld waar het leven zich op straat afspeelde, (..) en er weinig aandacht aan de kinderen werd besteed
  • kinderen werden gezien als potentiële arbeidskrachten, als kleine volwassenen : onderwijs en vorming werden aldus niet nodig geacht
  • in loop VMT: ontstaan van de liefde voor het kind en de affectieve band tussen ouders en kinderen, die voorrang kreeg op die van de traditionele familiebanden

 Le sentiment d’enfance’

• Dankzij deze ontwikkelingen naar het inzicht van de verschillen tussen jong en oud, tussen kind en volwassene, werd vorming buiten de huiselijke kring nodig geacht
  • belangrijke onderwijshervormingen : oprichting van armen- en dorpsscholen
  • verdwijnen van tradities zoals inbusselen van kinderen en het uitbesteden van kinderen aan voedsters
  • opdeling in aparte leeftijdsgroepen en sociale segregatie: kinderen werden op verschillende manieren opgevoed en opgeleid
  • opdeling in elite – en armenscholen
• het ‘vormsel’ als beslissende fase in de levensloop
  • intrede tot de katholieke gemeenschap
  • toetreden tot de wereld van volwassenen
  • geen vaste leeftijd, hing af van de bisschoppelijke visite
  • start van het beroepsleven: verlaten vh huis om in een landbouwbedrijf of ambachtsatelier te gaan werken
  • 25 j: meerderjarigheid, onafhankelijkheid vd ouders en recht op een volwaardig loon