 1534: Jacques Cartier verkent in opdracht van Frans I Newfoundland en omstreken

 Frans-Spaanse oorlogen (1^e helft 16^e E): aanleiding voor de Fransen om in de Caraïbische regio te gaan verkennen

 omwille van binnenlandse problemen geen centraal geleide of doelgerichte expansie

 pogingen vd Franse hugenoten om in Florida nederzettingen te stichte

• begin 17^e E: stichting van Cayenne in ‘Spaans-Amerika’ (1604)
• 1609: stichting van Québec en aansluitend de Franse kolonisering van Canada  La nouvelle France

Engeland

 aanvankelijk geen koloniale aanspraken (oa door bondgenootschap met Spanje

 1551: oprichting van de Company of Merchant Adventurers om weg naar China te vinden om Scandinavië heen

 mislukte; echter wel weg naar Moskovië via Barents- en Witte Zee

naamwijzigiging naar ‘ Muscovy Compagnie’

 onder Elisabeth I koloniale concurrentie met Spanje en Portugal

 Engelse boekaniers (vb. Francis Drake) plunderen Iberische schepen

 1570-1580: Drake verkent kustlijn van Mexico – Panama en Caraïben

+ maakte reis om de wereld (1577-1580)

 eind 16^e E: kolonisering en bevolking van de Oostkust van Amerika

 1584: stichting van Virginia (1^e permanente Engelse kolonie in Amerika)

 1620: stichting van Plymouth door Pilgrim Fathers (puriteinse protestanten) (met Mayflower, aan land bij Cape Cod)

 ‘ Grote Puriteinse Emigratie’: 1000en vetsigen zich in New England

 1600: East India Company voor specerijenhandel

 vestiging van factorijen in Indië en Borneo (ook confrontatie met Republiek)

 de Nieuwe wereld was een multiculturele maatschappij met een raciale (!) classificatie:

1) peninsulares: keren terug naar Spanje

2) Criollos: Zuid-Amerikaans met Spaanse ouders

3) Mestiezen: kinderen van een indiaan en een blanke

4) Mulatten: kinderen van een afrikaan en een blanke

5) …..

 gevolgen vd kolonisatie waren voor de indianen rampzalig

• wrede behandeling door de conquistadores

• onmenselijke arbeidsregimes: uitputtende dwangarbeid in mijnen en op plantages

• massale sterfte door Europese epidemiën als mazelen, pokken, tyfus en de griep: van 50 miljoen naar een paar miljoen in nog geen eeuw tijd

• geestelijken als Antonio de Montesinos en Bartolomé de las Casas bekritiseerde het gebrek aan reglementering vd arbeidsomstandigheden

• de slinkende massa van indiaanse arbeidskrachten bracht de aanvoer van negerslaven op gang:

• Atlantische driehoekshandel in arbeidsintensieve grondstoffen, nijverheidsgoederen en luxegoederen & slaven (infra)

 ontdekkings- en veroveringstochten waren het werk van heel kleine groepen, maar voor de permanente overheersing en exploitatie van het immense koloniale gebied waren veel meer mensen en middelen nodig

 Grootschalige bevolkingskolonisatie: tussen 1493 en 1600 immigreerden 200 à

250 000 Castilianen en ongeveer 150 000 inwoners uit Aragon naar de Nieuwe Wereld:

• alle lagen van de bevolking: meer dan 5000 geestelijken als missionarissen (wel in mindere mate migratie van vrouwen; aanvankelijk 5 %, later 25%)

• conquistadores werden aangezet tot migratie:

• in 1^e fase: oprichting van steden en encomiendas (= recht dat werd overgedragen op de encomendero: vruchtgebruik ve bepaald gebied, waarvan de bewonende indianen gedwongen arbeid moesten uitvoeren en aan hem en de kroon belastingen te betalen)

 in ruil kregen de indianen kost en inwoon, en werden ook bekeerd tot het christendom

• de encomienda was een sociaaleconomische ordening die veel bestuurlijke voordelen opleverde: belastingen, permanente aanwezigheid van Spaanse conquistadores en inlijving van de indiaanse bevolking

• steden vormden de uitvalsbasis van de koloniale kerk, handel en koloniale administratie

 bestuurlijk model van de Nieuwe Wereld

• veroverd gebied was opgedeeld in 2 onderkoninkrijken, olv een virrey

• 1535: Virreinato de Nueva Espana met als hoofdstad Mexico

• 1542: Virreinato del Perù met als hoofdstad Lima

• de virrey regeerde samen met de audiencias: instanties zowel bevoegd voor rechtsspraak als administratie

• 1503: Casa de la Contratacion in Sevilla:

• organisatie vd handel met de kolonies
• inning v belasting en douanerechten
• controle van migratie van en naar kolonies

• later ook verzameling v wetensch. kennis ivm kolonies + opleiding van scheepskapiteins

• 1524: Consejo de Indias

• hoogste bestuurlijke, gerechtelijke en militaire gezag vd koloniale wereld