Ideologisch debat:

‘Eigen wortels’ versus mondiale samenleving

Western civ. debat: kritiek (1960-1970)

1) De homogeniserende notie: beschaving waarin differantiatie, interne verschillen te weinig aandacht krijgen

2) Het vooruitgangsidee dat uitgaat van een westerse ‘moederbeschaving’.

3) De beschaving als ideologisch concept dat geen ruimte laat voor andere samenlevingsvormen.

1980: Beschavingsgeschiedenis krijgt een impuls vanuit de motivatie dat de eigen geschiedenis het eerste referentiekader moet zijn.

1990: De roep naar een waarlijk wereldgeschiedenis wordt almaar sterker. Deze geschiedenis mag niet uitgaan van één samenlevingsvorm, maar aandacht geeft aan de diverse manier hoe mensen met elkaar hebben samengeleefd. Het historische verhaal moet zich losmaken van particuliere belangen van één groep, natie, religie of volk.

Een nieuwe dynamiek vanaf de jaren 1960. Ze verandert geheel van objectieven en van inhoud.

Besef dat samenlevingen vorm krijgen door precessen van onderlinge interactie.

De globale dimensie krijgt meer aandacht (Curtin, Frank, Wallerstein, Wolf)

Toenemende historische interesse voor processen op een ecologische schaal (Crosby, Diamond)

Historici

Fernand Braudel - La Méditerranée

MZ is een wereldsysteem waarbinnen traditionele grenzen van naties, culuren en beschavingen worden doorbroken

William McNeill - The Rise of the West

Focust zich op beschavingen als interagerend systeem. 4 paradigma’s lossen elkaar af

Stedelijk paradigma (ontstaan van beschavingen)

Oecumenische Paradigma (interactie tussen beschavingen)

Europees expansieparadigma (creatie van de ‘moderne wereld)

Koude oorlogparadigma (20^ste eeuw)

Vanaf 1980 komt er een professionalisering van de wereldgeschiedenis. Deze gaat samen met een verdere exploratie van

Bronnen en data

Methodes

Theorievorming

Analyses

18de eeuw: Secularisering van de eschatologische universele geschiedenis

19de eeuw: Europees universalisme en triomfalisme ten gevolge van hun absolute economische, politieke, militaire en ideologische hegemonie. De Europese geschiedenis is de norm, al wat hierbuiten valt, wijkt af van de norm.

19de eeuw: Nationalistische geschiedschrijving

20^ste eeuw: Modernisering als dominant concept. De staat is een opzichzelfstaande grootheid, een autonoom organisme met een eigen levenscyclus.

Er ontstaan twee tradities

Beschavingsparadigma

Spengler, Toynbee

Paradigma van de wereldeconomie

Marx, Lenin, Braudel

Wereldgeschiedenis is ouder als de nationale geschiedenis. De geschiedenissen brengen een beeld van de (gewilde) wereldorde, de verhoudingen tussen samenlevingen en mensen. Ze zijn vaak van teleologische inslag.

Er zijn verschillende wereldgeschiedenissen opgebouwd.

Griekse wereld: Herodotos

Bij zijn zoektocht naar de verschillen tussen Grieken en niet-Grieken kijkt hij naar geografische en etnografische verschillen en samenhangen.

Christendom: historia universalis

Grote religies gaan hun oorsprongsverhaal vastleggen a.d.h.v. mythen, bovennatuurlijke predestinatie en feitelijk gebeurde daden

Chinees sinocentrisme: Sima Qian

De wereld wordt opgedeeld in zones, naargelang de volkeren dichter of verder weg zijn van de Chinese beschaving.

Islamitische wereld: Ibn Khaldun

Gaat op zoek naar de impact van sociale en politieke cohesie op de opkomst en neergang van volkeren en beschavingen. Besteed ook veel aandacht aan klimatologische en geografische factoren.