Het eerste van de vier belangrijkste machtsblokken in de Nederlanden is het huis van Beieren, waarin de graafschappen Henegouwen, Holland en Zeeland en het prinsbisdom Luik verenigd waren. Op het einde van de veertiende eeuw sloten deze via een dubbelhuwelijk een dynastieke verbintenis met de Bourgondiërs. De regering van hertog Albrecht van Beieren (1358-1404) zorgde voor vrede en economische groei. Toen er opnieuw oorlogen uitbraken, zorgde dit voor een zware fiscale lasten en een kwetsbare positie voor de Nederlandse graafschappen.

Een tweede speler zijn de Bourgondische hertogen. Door het huwelijk met de Vlaamse erfprinses Margaretha van Male en de banden met het Franse koningshuis, bezat de hertog Vlaanderen, Artesië, Franche-Comté en Frans-Vlaanderen. De vraag op het einde van de veertiende eeuw was als het Bourgondische huis trouw zou blijven aan de Franse kroon, of een eigen politiek zou voeren. In het begin leunden ze eerder aan bij het ernstig verzwakte Franse koningshuis, omdat men daar meer invloed kon laten gelden.

Het derde complex is het Brabantse, waar de aanduiding van een erfgenaam door de kinderloze hertogin Johanna problematisch was. De voorkeur van Johanna voor het Bourgondische huis werd gezien als problematisch, omdat men bestuurd wou worden door een aanwezige vorst en van oudsher een deel was van het Duitse rijk en dus geen Franse sympathieën had. Later huwde de (Bourgondische) hertog van Brabant met de hertogin van Luxemburg, wat mogelijkheden bracht voor een uitgestrekt landencomplex.

Het vierde machtsblok is het hertogdom Gelre, dat vaak in conflict lag met zijn buren Holland en Brabant. Sinds 1393 vormde er zich een personele unie met het hertogdom Gulik, die ontbonden werd na het uitsterven van het geslacht. Door de zwakke integratie van het rijk en de slechte economische positie bleef Gelre zeer beïnvloedbaar door de buurlanden.

De laatste speler in de Nederlanden zijn de prinsbisdommen, die blijk gaven van een sterke territoriale expansiedrang en waarin de hoogste bestuursfuncties vaak waargenomen werden door getrouwen van de naburige vorstenhuizen.

Typisch voor de Nederlanden is ook de machtsfactor die gevormd wordt door het volk, vooral in de steden. Vaak werd de bevolking in conflict met de landsheer gesteund door rivaliserende hertogen.

Op het einde van de veertiende eeuw vormen de Nederlanden allesbehalve een eenheid, waarbij het dynastieke toeval een belangrijke rol speelde en er absoluut geen eenheidsgevoel op de schaal van de Nederlanden als geheel speelde.

Overal in Europa waren kerkelijke instellingen en hofhoudingen toonaangevend op cultureel gebied. Grote steden hebben hun zelfbewustzijn ook in de architectuur vastgelegd.

In de Zuidelijke- Nederlanden zijn de meest typische gebouwen de belforten, deze hadden verschillende functies (van nuttige functies tot prestige symbool). Ook lakenhallen, het hart van de plaatselijke economie, waren enerzijds functioneel en anderzijds symbolisch. Verder waren er ook hallen voor de voorziening van de lokale markt, kerken en hospitalen.

Op gebied van literatuur manifesteerde de burgerlijke samenleving zich even veelzijdig. Toch valt op dat Brabant een vruchtbaarder literair milieu schijnt geweest ze zijn dan Vlaanderen. Zo zijn bepaalde genres duidelijk vroeger en sterker vertegenwoordigd in Brabant. Met name de geschiedschrijving. De literatuur omvat een groot aantal vertalingen naar de volkstaal uit het Frans en het Duits, en er was de mystieke traditie. Uit de 14^e eeuwse toneeltraditie zijn er weinig profane toneelteksten bewaard, deze traditie werd voor een deel geïnspireerd door hoofse epiek en lyriek. Ook zijn er een aantal kluchten bewaard gebleven. De Nederlandse letterkunde in de 14^e eeuw lijkt rijk geschakeerd te zijn, nauw aansluitend bij de internationale tendensen, maar met een onmiskenbare originele inbreng. Brabant was opvallend sterker vertegenwoordigd, wellicht door de nauwere banden tussen steden, adel en hof. Wel ontwikkelde zich in Vlaanderen de boekproductie en miniatuurkunst tot internationaal niveau, duidelijk naar franse voorbeelden.

In het noorden van de Nederlanden, ook in Den Haag, werden na 1358 de artistieke activiteiten op hoog internationaal niveau gebracht dankzij de Beierse Hertog Albrecht. Den Haag werd het centrum van literaire en muzikale creativiteit. De topfiguren waren stuk voor stuk geëmancipeerde intellectuelen, door hun hoog niveau konden ze zich veroorloven eigen sociale klemtonen te leggen en aarzelden ze niet een kritische spiegel voor te houden.

De expansie van de Hollandse handel en nijverheid valt alleen te begrijpen door deze te plaatsen in haar samenhang met de omringende regio’s. Van de Hanzesteden werden de methoden voor het brouwen van bier en de conservering van haring nagebootst, van Vlaanderen en Brabant de technieken voor de bereiding van laken. De Zuidelijke- Nederlanden vormden een belangrijke afzetmarkt, terwijl van daar graan werd ingevoerd.

De complementariteit tussen gewesten onderling speelde duidelijk ook een rol rond Vlaanderen. Bij een boycot door de Hanze zochten zij een uitwijkplaats in Dordrecht. Toch slaagde Hollander er niet in Vlaanderen de loef af te steken in de handel. De reden hiervoor is dat de Hanze er nooit aan zou denken haar vaste basis Brugge op te geven.

De voorsprong die de Vlaamse economie had vanaf de 11^e eeuw, bleef gehandhaafd tot het einde van de 15^e eeuw.

De regionale verschuiving van activiteiten werd bepaald door gunstigere productievoorwaarden. De mobiliteit werd veroorzaakt door de logica van de kapitalistische productiewijze, die al duidelijk leefde bij de groothandelaars van die tijd. De economische dynamiek vond haar oorsprong in het winstbejag van groothandelaren.