Fundamentele wijziging van het demografisch gedrag (fertiliteit) door externe beperkingen en interne keuzes.

Externe beperkingen

Klimaat, aanbod van land, energie en voedsel

Deze factoren zijn structureel en veranderen langzaam

Interne keuzes

Gezinsvorming, geboortes, migraties

De keuzes stemmen het eigen reproductieve gedrag af op de externe beperkingen

Indien de verhouding tussen de interne keuzes en externe beperkingen verandert spreken we van een demografische transitie.

De belangrijkste transities zijn de neolithische en de hedendaagse.

Neolithische demografische transitie.

Bevolkingsdruk zorgt voor uitputting van natuurlijke hulpbronnen. De mens gaat gaan domesticeren om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien.

Er komt een bevolkingsgroei

1) Er zijn meer middelen om mensen op een klein opp. te kunnen onderhouden

2) Er is meer onzekerheid

Afhankelijkheid van voedsel, grotere kans op ziektes, meer interactie tussen mens en dier

Mortaliteitsgraad neemt, ook bij kinderen, voornamelijk toe, maar wordt gecompenseerd door de vele geboortes.

Er wordt niet goed naar de opvoeding van het kind gekeken, en dit wordt ook al snel ingezet in de economische activiteiten.

Hedendaagse demografische transitie.

Er is zowel een daling van de mortaliteit als van de fertiliteit. De demografische transitie evolueert van een hoog niveau naar een laag niveau. Geleidelijker in het Westen als in het niet-Westen. Men gaat het kind met zorg opvoeden. (economisch nut valt weg). Er komt een daling van de kindersterfte.

De verspreiding van de menselijke soort over de aardbodemgebeurde in diverse stappen. Op lange termijn onderscheiden we 4 fasen.

1) Homo erectus: vanaf 1,7 miljoen v.g.t.

Gaat migreren buiten Afrika (vanaf 1 miljoen tot 100.000v.g.t.)

2) Homo sapiens: vanaf 250.000 jaar v.g.t.

Gaat migreren uit Afrika vanaf 100.000 v.g.t.

Verdrijft alle andere menselijke soorten

Migratie gepaard met bevolkingsgroei

Technische, culturele en economische vooruitgang.

Weet zich aan te passen aan iedere ecologische omstandigheden

3) Landbouwculturen: vanaf 12.000 v.g.t.

4/ Industriële samenleving: vanaf 1800 n.t

Bekijk de tabellen in het boek pagina 32 e.v.

Ideologisch debat:

‘Eigen wortels’ versus mondiale samenleving

Western civ. debat: kritiek (1960-1970)

1) De homogeniserende notie: beschaving waarin differantiatie, interne verschillen te weinig aandacht krijgen

2) Het vooruitgangsidee dat uitgaat van een westerse ‘moederbeschaving’.

3) De beschaving als ideologisch concept dat geen ruimte laat voor andere samenlevingsvormen.

1980: Beschavingsgeschiedenis krijgt een impuls vanuit de motivatie dat de eigen geschiedenis het eerste referentiekader moet zijn.

1990: De roep naar een waarlijk wereldgeschiedenis wordt almaar sterker. Deze geschiedenis mag niet uitgaan van één samenlevingsvorm, maar aandacht geeft aan de diverse manier hoe mensen met elkaar hebben samengeleefd. Het historische verhaal moet zich losmaken van particuliere belangen van één groep, natie, religie of volk.

Een nieuwe dynamiek vanaf de jaren 1960. Ze verandert geheel van objectieven en van inhoud.

Besef dat samenlevingen vorm krijgen door precessen van onderlinge interactie.

De globale dimensie krijgt meer aandacht (Curtin, Frank, Wallerstein, Wolf)

Toenemende historische interesse voor processen op een ecologische schaal (Crosby, Diamond)

Historici

Fernand Braudel - La Méditerranée

MZ is een wereldsysteem waarbinnen traditionele grenzen van naties, culuren en beschavingen worden doorbroken

William McNeill - The Rise of the West

Focust zich op beschavingen als interagerend systeem. 4 paradigma’s lossen elkaar af

Stedelijk paradigma (ontstaan van beschavingen)

Oecumenische Paradigma (interactie tussen beschavingen)

Europees expansieparadigma (creatie van de ‘moderne wereld)

Koude oorlogparadigma (20^ste eeuw)

Vanaf 1980 komt er een professionalisering van de wereldgeschiedenis. Deze gaat samen met een verdere exploratie van

Bronnen en data

Methodes

Theorievorming

Analyses