• opgericht in 1531
• drie hoofden van financiën (hoge adel): achteruitgang van invloed: in 1664 geen hoofden meer
• thesaurier-generaal kwam aan de macht
• 2 gecommiteerden of raadsheren-commiezen (aantal stijgt): venaliteit (= verkoop of verpachting van ambten): aanstelling van boventalligen of surnuménaire (geen inkomsten, maar maken eerste kans om te promoven tot betalend ambt)
• ontvanger-generaal: geen deel, beheer van de staatskas, centralisatie inkomens
• griffier, klerken, kapelaan,…: ondergeschikt personeel
• bevoegdheden

- algemeen bemleid inzake staatsfinanciën: bedes, oorlogslicenten (handel drijven, kaapvaart), tollen

- toezichtop rekenplichtige ambtenaren en beheer van vorstelijke domeinen: assistentie van de rekenkamers

- goedkeuring van de beden

- licenten en douanerechten (ontstaan na 80-jarige oorlog): actieve economische politiek

- adviesorganen voor bepaalde ordonnanties

• oprichting 1531, bureaucratisch zenuwcentrum centraal bestuur
• 6 à 9 raadsheren-rekwestmeesters werken als rapporteur)

- voorstellen komen als ‘verzoek’ op tafel

- één van de raadsheren was rapporteur

• hoofd-voorzitter of chef-president, werd in de 16^e eeuw ook hoofd van Raad van State
• raadsheer-fiscaal (fiscus = geheel van vorstelijke belangen)

- vertegnwoordiger van de vorst

- geheel = officie-fiscaal

• alleen beroepsjuristen
• audiëncier en secretarissen van state
• werken via consulten: een geschreven advies, waarop de landvoogd in de marge een nota kon schrijven (apostille), vb: Engelse karthuizers van Mechelen naar Nieuwpoort
• bevoegdheden

- in theorie adviserend, maar in praktijk grote beslissingsmacht (wegens techniciteit en groei en omvang van het regeringswerk)

- drie takenpaketten:

• wetgeving: wil van de landvoogd omzetten in wetten, homolagie van wetten
• bestuur: waken over naleving wetten, helpen bij benoemingen, …
• rechtspraak:
  • uitzonderingsrechtbank
  • contentieuze rechtspraak: geschillen
  • gracieuz rechtspraak: gratierecht van de vorst
    • remissie: opheffen van een moord
    • pardon: in gevallen zoer lijken
    • rappelle van basse
    • vrijwillige rechtspraak: bv. 2 edelen die met contract willen trouwen

• opgericht in 1531, voornaamste van de drie collaterale raden
• doel

- als bijstand voor de landvoogd(es)

- tweevoudige doelstelling: kanaliseren ambities van de hoge adel

• 12 raadsleden (adel) met voorzitter (landvoogdes) cfr. christus en 12 apostelen

- 10 hoger edelen en 2 geestelijken

- later ook juristen

• spanningen tussen edelen en juristen
• 1632: samenzwering van de edelen tegen de vorst: plan om van de Zuidelijke Nederlanden een soort Zwitserland te maken (kantons) met hulp van Frankrijk, maar mislukt, want landvoogdes Isabella komt het te vroeg te weten: einde van de macht van de adel
• termen

- adellijke raadsheren: conseillers d’épée, conseillers de courte robe

- juristen: conseillers de robe, conseillers de longue robe, togati

• bevoegdheden hoge, binnenlandse en buitenlandse staatkunde, landsverdediging
• puur raadgevend (zoals de andere andere collaterale), weinig beslissingmacht (hadden de twee andere wel)
• uitzondering: nemen regering waar als er geen landvoogd (meer) is voor afhandeling lopende zaken
• daalt steeds in belang, geheime raad wordt steeds belangrijker (vanaf einde 16^e eeuw)

• vaak onderkoning genoemd in andere streken
• afwezige vorst (einde 15^e eeuw): regentschapsraad of interimaire landvoogdij, bv. Margaretha van Oostenrijk tijdens minderjarigheid van Karel V
• vanaf 1522: permanente landvoogdij
• bij voorkeur prins(es) van den bloede

- bv. Maria van Hongarije, zus van Karel V

- bv. Aartshertogin Isabella, dochter van Filips II

- 2^e helft 17^e eew: een twaalftal niet-koninklijke landvoogden

• ex offico kapitein-generaal (alleen bij mannen)
• paleis op de Koudenberg (Brussel), waar ook Raad van Financiën zat
• recht op een hofhouding
• in theorie volwaardig plaatsvervanger van de vorst
• beperkingen

- bijzondere en geheime instructies

- geheime brieven speciale gezanten

- zaken voorbehouden aan de vorst, bv. addelijke titels geven = het clientele systeem (begunstigten blijven je loyaal, daarom houdt de vorst deze macht zelf)

- was vaak afhankelijk van de collaterale raden

- soms geen of weinig kennis van het land of de taal

- vertrouwelingen van de vorst in Brussel

• vergrote invloed door

- verre afstand naar Spanje: snelle beslissingen moeten zelfgemaakt worden

- betere en snellere informatie

- rol van persoonlijkheid

• persoonlijke secretaris voor geheime administratie, secretaris van State voor geheime administratie

secretaris van State en Oorlog

• Castiliaanse vertrouwensman van de vorst, want Spanje betaalt
• Cosimo Masi, persoonlijke secretaris met veel invloed, laatste persoonlijke secretaris, werd verangen door Secretaris van Staat van Oorlog
• dubbele taak

- advies aan de landvoogd

- geheime controle- en informatieoverdracht

• organisatie

- departement voor burgerlijke zaken

- departement voor militaire zaken

• “le ministere espagnol”
• geen duidelijke taakomschrijving
• heel veel in codeschrift tijdens Spaanse bezetting
• mesodas = uitbetaling van de soldaten, geholpen door drie kleinere instellingen:

- contaduria: boekhouden

- pagadoria: uitbetalen van de lonen

- veedoria: controle