1) Het totaal aantal waarden is eerder klein. Rokeach onderscheidt 18 waarden die fungeren als streefdoelen. Ook zijn er 18 instrumentele waarden; waarden die via dewelke men de eerder genoemde doelen meent te kunnen nastreven.

2) Mensen bezitten overal dezelfde waarden, maar in verschillende waarden en verwoordingen. Waarden zijn overal en altijd ongeveer dezelfde maar de hiërarchie kan verschillen. Een vergelijkend onderzoek is dus handig.

3) Waarden zijn georganiseerd in waardesystemen. Ze fungeren als algemene kaders voor conflictoplossing en besluitvorming. Ze oriënteren mensen in hun keuze tussen alternatieven. ~> men moet altijd zien hoe waarden zich verhouden tot elkaar; een reconstructie van het gehele waardenpatroon van een samenleving is dus nodig.

4) Waarden zijn verankerd in de cultuur, de maatschappij (grondwet en collectief bewustzijn) en de persoonlijkheid. Ze dienen ook om een identiteit op te bouwen. Wanneer we onze waarden definiëren, geven we in feite een definitie van onszelf.

5) De sociale wetenschapper moet er in zijn studie rekening mee houden. Een cultuuranalyse komt eigenlijk neer op het analyseren van waarden.

- opinie aan sport doen is gezond

- waarde gezondheid

- attitude ik sta positief tegenover sport

- gedragsattitude ik tracht elke week aan sport te doen

- gedrag ik ga regelmatig zwemmen

Attitude = samenhangend geheel van houdingen t.a.v. één specifiek object of één specifieke situatie

Waarden hebben betrekking op een veelheid van objecten en handelingssituaties, en dirigeren de handelingen, de attituden, de beoordelingen doorheen zeer verscheiden situaties naar meer ultieme doelstellingen

Ieder die handelt, moet keuzes maken. Hierdoor doet men beroep op waarden die als maatstaven worden opgevat. Zonder hen zou de handelende aan vertwijfeling en besluiteloosheid tenonder gaan.

Er zijn een aantal basiskeuzeproblemen die telkens opnieuw terugkomen, in welke handelingssituatie dan ook, en in eender welke culturele en historische context. Ze liggen aan de basis van de patroonvariabelen: variabelen die de keuzemogelijkheden van de actor vastleggen.

Iedere variabele geeft twee keuzemogelijkheden aan (dichotoom). Culturen, groepen en individuen kunnen getypeerd worden volgens fundamentele keuzes die ze gemaakt hebben.

Drie basiskeuzen:

• affectiviteit (emotionele dimensie is overal aanwezig) en affectieve neutraliteit (bureaucratie) (emoties worden onderdrukt; vaak bij grotere formele groepen)
• diffuse (geen onderscheid tussen verschillende domeinen, vaak informeel; vrienden) en specifieke (blijft beperkt tot een domein; tandarts) interactie
• particularisme (rekening houden met bepaalde persoon waarmee men interageert) en universalisme (elk individu wordt op dezelfde manier behandeld)
• afkomst (toegeschreven, “ascribed status”, geslacht) en prestatie (verworven, pianist)

Men kan individuen en culturen vergelijken op basis van deze vier beperkte keuzemogelijkheden. Dit is niet zo evident. Het is mogelijk dat culturen niet zozeer verschillen in de keuzes tussen de genoemde opties maar meer in de soort van keuzes waarvoor ze gesteld worden.

Parsons veronderstelt ten onrechte dat het universele waardensysteem beschreven kan worden a.d.h.v. een beperkte reeks basisdimensies. Hij ziet over het hoofd dat ook de keuzevragen zelf historisch en cultureel bepaald zijn. Toch kreeg zijn model heel wat empirische navolging, bv. Hofstede.

Lange tijd: moralistische ondertoon ~> opvoedkundige oogmerken. Parsons: ook nog MAAR patroonvariabelen ook nuttig voor empirisch onderzoek.

Pas recent: echt waardenonderzoek: baanbrekend werk van Milton Rokeach: basis van internationaal vergelijkend waardenonderzoek en Europees Waardenonderzoek.

Robinson en Shaver: vijf subvelden in axiologie (waardenleer)

• Telische waarden: levensdoelen, en de middelen om die te bereiken
• Ethische waarden: over goed en kwaad
• Esthetische waarden: mooi of lelijk
• Epistemologische waarden: waar of onwaar
• Economische waarde: nuttig/waardevol

Elchardus: twee categorieën

• Waarden als doelen (telische doelen dus), wat nastrevenswaardig is.
• Centraal in het werk van Rokeach.
• Waarden als standaarden en criteria waarop men een beroep doet om een oordeel te kunnen vellen, m.a.w. om een onderscheid te kunnen maken tussen opvattingen, handelingen, ideeën, doelen en motieven (alle andere bovenstaande waarden).

Centraal in het werk van Parsons.