De vertechnisering van de maatschappij versterkt het gevoelen van anonimiteit en desoriëntatie. Ellul had het over de omkering van doel en middelen => wat technisch mogelijk is, bepaalt waar mensen naar streven; de middelen gaan het doel vooraf en bepalen het ook. Waarheen die technologische ontwikkeling leidt is onvoorspelbaar en heteronoom.

bv. Chaplin in Modern Times: mensen worden gereduceerd tot middelen.

Mensen zijn in de arbeid en daarbuiten omringd door technologie die niet meer te snappen valt. Men heeft het gevoel dat men vervangbaar is en verloren loopt.

De anonimiteit neemt nog toe door de massaproductie van goederen: toename van het productievolume en de uniformiteit. Ontstaan van anonieme massa van gelijken.

bv. confectiepak

De moderne staat had een belangrijk aandeel in de opkomst van de anonieme massamaatschappij. De hiërarchische, stabiele sociale structuren van het AR werden afgeschaft. De anonieme massa is tastbaar en dominant in de vorm van het democratisch electoraat. Politieke partijen en bewegingen ~> de massa ging zijn stempel drukken op massapolitiek. Betogingen en meetings werden geïnstitutionaliseerde vormen van massapolitiek.

Ontstaan ideologieën: hulpmiddelen om de massa te mobiliseren.

Mills en Kornhauser benadrukken het ondemocratisch karakter van de politiek in de massamaatschappij: elites domineren non-elites ~> massa-indoctrinatie onder fascistische en stalinistische regimes. Ook opkomst van het militair-industrieel complex.

De anonimiteit verhoogt door het wegvallen van de formeel herkenbare standsverschillen en privileges. Ook uiterlijk viel dit te merken. De oude oriëntatiepunten waren duidelijk verdwenen. Mensen ontwikkelen nieuwe strategieën om in de ogenschijnlijk stuurloos geworden sociale omgeving structuur aan te brengen. Er ontstonden tal van nieuwe “social types” die aan de behoefte van sociale identiteit en duidelijkheid tegemoet kwamen.

Opkomst van detectives: op zoek gaan naar sporen in en ontcijferbare wereld die niet langer transparant was.