• Reactie op behaviorisme (observeerbaar/meetbaar gedrag, verwijzing naar interne, mentale processen en theorievorming was taboe. Mentale processen niet toegankelijk voor empirische toetsing en dus buiten domein empirische wetenschap vallen)
• Cognitieve psychologie, juist wel theorieën voor mentale processen formuleren en empirisch, (laboratoriumexperimenten) toetsen. Echter (net als behaviorisme afwijzend tegenover introspectieve als wetenschappelijke methode wel bij cognitieve therapie toegepast in praktijk)

• Karakteristieke inhoud kan informatie in psychologische processen bij verschillende vormen van psychopathologie.
• Informatieverwerkingsprocessen, kenmerkend voor de diverse psychopathologische stoornissen.

Veronderstelling cognitieve theorieën over psychopathologie, psychische stoornissen ontstaan en duren voort door wijze waarop men informatie selecteert en verwerkt.

ervaring van onbeheersbaarheid (geen ontsnappingsmogelijkheid, onvermijdbaar) in de eerste fase maakt hulpeloos, ook op moment dat men wel iets kan ondernemen (ontsnappingsmogelijkheid die tot vermijdingsgedrag kan leiden) om aan de schokken te ontkomen. (gevolg apathie, passiviteit etc vergelijkbaar met symptomen en ook oorzaken depressieve)

Aangeleerde hulpeloosheid vrij stabiel fenomeen, intuïtief is dit model er aanlokkelijk. Ervaringen met onbeheersbare negatieve gebeurtenissen (ontslag, sterfgeval, ziekte) zijn vaak aanleiding tot depressieve periode met onder meer apathie als syndroom. Echter zegt niets over verschillen tussen mensen wat betreft ontstaan en voortbestaan depressie.

Gedragstherapie, uitgangspunt leertheoretische benadering: sommige vormen ab-normaal gedrag onstaan en worden in stand gehouden door leerprocessen.

Gedragstherapie, vooral gericht op factoren die ongewenst gedrag in stand houden (angst- seksuele stoornissen, alcohol en drugsproblemen):

• Operante leerprincipes, gericht op gedragsverandering
• Klassieke leerprincipes, veranderen betekenissen
• Cognitieve gedragstherapie: disfunctionele denkwijzen afleren of cognitieve vaardigheden aanleren (domineert onderzoek naar psychopathologie).

Kern gedragstherapie is functieanalyse, inkaart brengen wat aan probleemgedrag voorafgaat (antecedente factoren) en gevolgen gedrag (consequente factoren)

1. Exposuretherapie (duidelijk omschreven angst voor objecten of situaties en vormen psychopathologie waarbij angst een rol speelt):

• Wolpe Systematische desensitisatie, stapsgewijs (angst-hiërarchie) gecon-fronteerd met steeds angstwekkender stimuli (imaginaire confrontatie) met als doel angstreacties geleidelijk uit te doven door koppeling stimuli die angst uitlokken aan prettige stimuli die reactie oproepen onverenigbaar met angstreactie (antagonistische respons zoals spierontspanning en aangename fantasie)
• Flooding, niet geleidelijk maar meteen langdurig aan de meest vreeswekkende stimulus blootgesteld, totdat men geen angst meer vertoont (gedachten of werkelijkheid)

1. Vaardigheidstraining, men leert via stapsgewijze oefeningen bepaalde vaardigheden waar men niet of onvoldoende over beschikt. Gewenste gedragingen worden positief bekrachtigd en vaak gebruik gemaakt van rollenspelen of ‘modeling

wetmatige verhouding tussen keuzegedrag en bekrachtiging Voorkeur voor handelingen die:

• Frequentie, vaakst beloning opleveren
• Grootte, grootst mogelijke beloning opleveren
• Tijdstip, onmiddellijke beloning opleveren (in vergelijking met uitgesteld).

Iedere gedraging die men kan beschouwen als een uiting van zelfcontrole is te beschrijven in keuzegedrag. Veel vormen psychopathologie uitten zich in gebrek aan zelfcontrole. Keuze drugsgebruik (impulsief direct beloning) of niet wat op lange termijn beter is voor de gezondheid (zelfcontrole)

Gedragseconomische benadering: Keuzegedrag heeft veel overeenkomsten met economische theorieën consumentengedrag. Contingentiemanagement, contigente (voorwaardelijke) beloning bij bijvoorbeeld aan middelen gebonden stoornis en overgewicht kinderen veelbelovende therapiecomponent.

Onvoorspelbaarheid in belangrijke mate bijdroeg aan ontstaan neurotische gedrag.