• gelijke posities in interactie en gelijksoortige boodschappen:
  • Zelfde status, streven naar zo gering mogelijke onderlinge verschillen
  • Gedrag van de ene gevolg door soortgelijk gedrag ander
  • Wederzijds respect echter door competitie-element gevaar voor machtstrijd met als gevolg interpunctieproblematiek. Vaak ruzies volgens gelijk patroon maar steeds andere aanleiding.

aard relatie bepaald door interpunctie die men aan interactie toekent. (Interpunctie, aanbrengen van ‘leestekens’ in communicatiestroom)

• Hoewel communicatie circulair proces is (voortdurende uitwisseling boodschappen) is men geneigd daarin oorzaak-gevolgrelaties te onderscheiden (er impliciet van uitgaan dat er maar 1 werkelijkheid is zoals je die zelf waarneemt)
• Verschil van mening over oorzaak en gevolg (interpunctieproblematiek) vormt bron conflicten tussen mensen, met de karakteristieke vorm “Ik zeg weinig omdat jij altijd druk aan het praten bent”
• Bijzonder interpunctieprobleem, self-fulfilling prophecy, iemand denkt anderen hebben hekel aan mij afwerende/wantrouwende houding aannemen. Reactie andere vermoedelijk onsympathiek, waarmee veronderstelling bevestigd wordt (meent te reageren op onsympathieke gedrag, realiseert zich niet dat hij dat gedrag ook uitlokt)

• Inhoudsniveau, (rapportaspect) inhoud boodschap meestal in woorden overgebracht.
• Betrekkingsniveau (relatieaspect) manier waarop inhoud boodschap en relatie zender/ontvanger moet worden opgevat. Vaak overgebracht via toon, houding, gebaren, gezichtsuitdrukking en ook door context (bijvoorbeeld psychiater en patiënt) Mensen presenteren impliciet ook omschrijving van zichzelf.

Ontvanger kan op 3 manieren reageren op zelfomschrijving: (1) Bevestigen (Je hebt gelijk) (2) Verwerpen (Je hebt ongelijk) (3) Negeren (Je bestaat niet) vooral deze laatste reactie zou een erg pathologische communicatievorm zijn.

Disfunctionele relaties voortdurende strijd om aard onderliggende relatie inhoud doet er steeds minder toe. Verwarring inhoud/betrekkingsniveau speelt vaak rol in conflicten (op inhoudsniveau onenigheid uitvechten terwijl ze het op betrekkingsniveau oneens zijn)

• Het is onmogelijk niet te communiceren en niet niet-reageren, alle gedrag in relatie tot ander houdt boodschap in. Ook niet bewust gekozen gedrag – lichaamshouding of onwillekeurige gezichtsuitdrukkingen – heeft een communicatieve waarde.
• Gedrag schizofrene opgevat als poging niet te communiceren. Ontrekt zich aan ver-antwoordelijkheid eigen gedrag; psychische stoornis, iets buiten zijn macht, oorzaak gedrag. Communicatie wordt zo op gerechtvaardigde gronden onmogelijk.