Volgens Aristoteles heeft elk levend wezen een ziel-> De ziel = de vorm van natuurlijk organisme en het geheel van capaciteiten van het lichaam. De ziel is dus de essentiële, efficiënte en finale oorzaak van een organisme. Het lichaam is dan de materiële oorzaak. Volgens hem zijn lichaam en ziel niet te scheiden! Geen dualisme! (cfr. Plato,

Descartes). Na de dood gaat de ziel naar het hiernamaals.

Hierarchisch onderscheid tussen de verschillende soorten zielen:

• Vegetatieve ziel: behoud, reproductie en groei (planten)
• Sensitieve ziel: gevoelens (pijn en plezier), begeerte, beweging, verbeelding en geheugen (dieren)
• Rationele ziel: kennis en denken, ook het goede (mens)

“Alle dingen zijn met het verstand te begrijpen als een combinatie van materie en vorm.”

Het eerste van de zin heeft hij overgenomen van zijn voorlopers, maar het deel „als een combinatie van materie en vorm‟ is een nieuwe gedachte dat op de voorgrond kwam. -> Deze gedachte wordt het hylemorfisme genoemd. De meest basische en conceptuele onderscheid voor Aristoteles was het onderscheid tussen materie en vorm. Materie is een zuiver, ongedifferentieerd fysisch bestaan en is op zich onkenbaar (vb. materie dat was ontstaan na de oerknal). Vorm maakt een ding kenbaar. Het is niet scheidbaar en heeft geen bovennatuurlijk bestaan. Hij neemt dus eigenlijk deze termen wel over van Plato, maar hij dehystifieert het. De vorm van iets maakt het ding zoals het is. Waarom is het ding nu zoals het is? Naast de materiële oorzaak (vorm) zijn er nog drie andere:

• Essentiële of formele oorzaak (afgewerkte beeld, het ding zelf)
• Efficiënte of bewegende oorzaak (beeldhouwer, het proces van het maken): voor het eerst wordt het dynamische aangehaald.
• Finale oorzaak (de reden waarom het beeld gemaakt is): ook wel theologische verklaring genoemd.

Volgens Aristoteles heeft alles potentialiteit en actualiteit. Maar er zijn twee uitzonderingen. Pure materie is bijvoorbeeld zuivere potentialiteit, het kan nog van alles worden. De onbewogen beweger (demiurg of God) is zuivere actualisering. Het is met andere woorden perfect en onveranderlijk, er kan niets meer aan verbetert worden, het kan niet meer evolueren. Alle dingen evolueren volgens Aristoteles uit liefde voor de onbewogen beweger naar grotere actualisering. Hoe vollediger een ding is geactualiseerd, hoe dichter het staat bij de onbewogen beweger. Dit streven naar actualisering creëert een hiërarchie der dingen. Aristoteles noemde deze hiërarchie de „natural scale‟ en later de „Great Chain of Being‟.

Aristoteles was een bioloog en de eerste systematische filosoof (natuurfilosofie). Hij was erg geïnteresseerd in de natuur. Hij was de leerling van Plato, maar hij was meer praktisch Plato. Wanneer Plato stierf, verliet Aristoteles de academie en ging rondreizen voor zoölogisch onderzoek. Hij was een empirische observator van de natuur. Hij deed alleen aan observatie, en maakte geen scherp onderscheid tussen physis en nomos, wat hij heeft behouden van zijn voorlopers. Menselijke levenswijze is volgens hem gebaseerd op wat best is voor de menselijke natuur. Tevens was hij de privéleraar van Alexander de Grote.

Theorie 1: de tabula rasa

Plato maakt gebruik van metaforen in zijn theorieën, in deze theorie gebruikt hij de metafoor van wastablet. Hij stelt het geheugen voor als een wastablet en alles wat we willen herinneren wordt hierin ingeprent, waardoor we bepaalde zaken nog kunnen herinneren. De woorden „inprenten‟ en „impressie‟ komen letterlijk van de metafoor van de wastablet.

Theorie 2: de metafoor van de vogelkooi.

Het geheugen wordt hier beschouwd als een opslagruimte. Kennis bestaat uit 2 manieren: kennis bezitten en kennis hebben:

• Opslag: vogel in hok (kennis bezitten)
• Kennis hebben: vogel in de hand (kennis wel hebben, maar niet kunnen herinneren)
• Vergissen: verkeerde vogel vast

Bij deze metafoor worden ervaringen als het ware bewaard in een gesloten ruimte, vandaar de woorden „opslagcapaciteit‟ en „zoekprocessen‟.