=> gaat staan voor het ware denken. Ze bevat waarheden die empirisch wel geïllustreerd maar niet geverifieerd kunnen worden. Deze pogingen tot verificatie hebben ook totaal geen zin. (in realiteit kan men niet aantonen dat twee snijdende rechten elkaar oneindig ver niet nog eens snijden)

De begrippen van de meetkunde bestaan immers slechts als ideële begrippen en hun objectiviteit ligt in het feit dat zij geenszins tot de zintuigglijke werkelijkheid behoren.

Het gevolg van dit denken en deze ontwikkeling was dat er in de Westerse wereld totaaldenkers waren. Vb: Descartes, Aristotoles, Mill, Leibniz, Smith … De verwondering werd losgelaten op alle aspecten van het leven. Vaak waren zij wiskundigen, filosofen, … Die combinatie zorgde ervoor dat men naar objectiviteit evolueerde. Zo kan men filosofie bekijken als een boom waaraan alle takken van de wetenschap ontsproten.

Vandaag: Kan men zich vandaag de dag nog verwonderen?

Natuurlijk, elke dag kan je nadenken bij dingen die vanzelfsprekend of niet van zelfsprekend zijn. En ook vandaag de dag verwondert men zich nog, maar misschien alleen iets specifieker en gespecialiseerder.

Zo zijn bijv. meer dan 1000 boeken over bedrijfsethiek per jaar, terwijl vroeger een filosoof uniek was en beetje alles wist wat er te weten viel.

1. Extra

 Mythologie = Gesloten dialoog (Geen discussie mogelijk)

- Religie = Religieuze autoriteiten hebben het laatste woord (vb Inquisitie, …)

- Filosofie = Bevraagt vanzelfsprekendheden, biedt argumenten aan in discussies over politiek …

• Rede wordt een centraal element = Logocentrisme
• Leidt tot het ontstaan van de wetenschap

Vb1. HYPOCRATES gaat meer analytisch naar geneeskunde kijken i.t.t. het zijn als krachten van de goden en het lot.

(“Eed van Hypocrates”= een waarde met uitzonderlijk respect voor het leven)

Vb2. ANAXAGORAS stelt dat de zon een grote vuurbal is (wereld) i.t.t. een goddelijk figuur dat men voorheen dacht (leefwereld)

Vb3. PARMENIDES:

“’Het zijn’ is alles!” “Het zijn is en kan niet ‘niet-zijn’!”

= ‘het worden’, dat wat we empirisch vaststellen , kan niet logisch worden gedacht, maar we kunnen enkel stellen dat het er is.

Vb4. HERACLITUS:

Was ook bezig met de vraag hoe alles nu juist in elkaar zit. Hij stelt:
1. De werkelijkheid is:

1) Eeuwig vervloeien/veranderen

Vb. Ik sta in een rivier en die is nooit hetzelfde want die beweegt.

2) Weerspannige harmonie (paradox)

Spanning is constitutief en nodig om samenleving draaiende te houden. De mogelijkheid om te winnen en te verliezen zorgt voor beweging.

Vb. De lier: boog + snaren staan voortdurend in spanning want als deze er niet is, dan is er ook geen muziek.

Vb. Man & vrouw: kunnen elkaar niet uitstaan maar kunnen ook niet zonder elkaar.

1. Relatief

Vb. Water in de zee (zout) is voor een vis fantastisch maar voor ons vies.

2. Er is stabiliteit door de logos.

Men moet inzicht hebben in de wet van de verandering om zo stabiliteit te brengen in de samenleving, in het leven.

RELIGIE FILOSOFIE WIJSHEID

MYTHOLOGIE (Startpunt: -700, -600)

Proces van de verwondering

Voor -700:

In HOMERISCHE CULTUUR is er een MYTHOLOGISCHE VERKLARING

voor het ontstaan van de wereld. (zoals ons religieus scheppingsverhaal)

=> legendarische verhalen die voor de gemeenschap een soort van collectief geheugen vormden en mensen een plaats geven in de wereld. Ze gaan over:

- het ontstaan van de orde in de samenleving en het roemen van zij die er voor zorgden.

- beschrijven en de helden, die sterk menselijk zijn qua karakter,

voorbeeld:

GAIA(aarde)

OERANOS(hemel) PONTOS(zee)

TITANEN (vb. Chronos)

Gaia en Oeranos maken samen kindjes elkaar en die kindjes zijn de Titanen.

Die komen in opstand tegen Oeranos zodat ze de macht kunnen hebben.
Om deze te kunnen te behouden eten de Titanen ook al hun kinderen op.
Maar 1 wordt er echter verstopt, Zeus, en die zal in opstand komen tegen de Titanen samen met de Giganten. Zij overwinnen en worden de Goden van Olympos en zorgen voor orde in de samenleving.

Wat wij dus als mythologie zien is voor de Grieken vaak religie want zij zien Zeus als hun god. Bij religie gaan we ons niets afvragen, we lopen gewoon mee en gaan bijvoorbeeld elke zondag naar de mis. We staan niet stil bij het waarom én hoe van de dingen?

Vanaf -700:

Start van verwondering: Kan dat wel allemaal?

- We gaan een stapje terug zetten en doen niet zomaar alles meer na en lopen niet zomaar gewoon mee. Sommige dingen houden namelijk geen steek. (Wij mensen hebben mensengoden, maar hebben leeuwen dan leeuwengoden en koeien dan koeiengoden?)

= moment van kritiek/ niet-aanvaarden van religie/mythologie

=> RELIGIE EN MYTHOLIGIE zijn dus GEEN VRIENDEN met FILOSOFIE!

Filosofie (wel interactie) doorbreekt de hegemonie van religie (geen interactie) & mythologie waardoor het ontstaan van de wetenschap mogelijk werd. Filosofie is de BASIS voor ONTWIKKELING VAN DE WETENSCHAP.

In Griekse cultuur begint een soort van wetenschappelijke ingesteldheid en ontstaat het LOGOCENTRISME (het redeneren/denken staat centraal)

Vb. In Klein-Azië heerst er sfeer waar kritisch denken kon.

• THALES VAN MILETE (624-545 v Christus)
• ANAXIMANDON
• ANAXIMENES

Thales woonde daar ook en had er veel contacten. Deze mensen waren relatief onafhankelijk via de zee en dat was dus de perfecte plaats die mogelijkheid gaf om vrij te denken.

Thales slaagt er in een zonsverduistering te voorspellen. Hierdoor snapt men dat andere manier van denken grote impact kan hebben. (Thales weerspiegelt ook basisbeeld van de filosoof: wereldvreemd & raar)

In zijn school in Milete: verklaringsschema’s treffen geen bovennatuurlijke wezens meer aan, maar gaan uit van de 4 fundamentele elementen: Water, vuur, aarde, lucht!

- Zij starten met denken hoe de wereld ineen zit en gaan niet meer klakkeloos herhalen.

A. Het filosofische genre

* Wat is wijsbegeerte?

- een ondervragende, kritische activiteit die enkel alleen voorlopige antwoorden bevat en steeds nieuwe vragen opwerpt.

* Mensen willen de werkelijkheid kennen door de wetenschap en ze willen de natuur beheersen door de techniek.

- Filosofen stellen: Hij moet ook weten wat zijn bestaan zin is.

Zinvol zijn activiteiten die een risico impliceren. Als de mogelijkheid van dat risico/ verlies verdwijnt, dreigt er onverschilligheid

Vb. Als je erkenning afkoopt, is het geen erkenning meer. Wij verlangen naar erkenning die je spontaan krijgt

* Wereld versus leefwereld:

• Wereld is objectief, dingen zijn vervangbaar, verdingelijkt, vanaop bepaalde afstand (wetenschap)

Vb. een slachtdier (een nummertje in de rij van zovelen)

• Leefwereld is subjectief, vermenselijkt, betrokken (filosofie).

en gegroeid uit de cultuur

Vb. een huisdier/disneydier (heeft symbolische waarde en verlies kan als pijnlijk worden ervaren door persoonlijke band ermee.

=> deze twee werelden sluiten elkaar NIET uit maar staan naast elkaar!

* Verschil met de wetenschap:

- De radicaliteit van haar vraagstelling ( geen enkele ontsnapt)

- Type + gerichtheid van vragen

- manier van denken

- Wetenschap is bezig met het heden en is een continu proces.

(wie welke natuurwet heeft uitgevonden weten we enkel nog doordat zijn naam er naar genoemd is)

Filosofie keert vaak terug naar het verleden als men redeneert over problemen. Hoe dachten die oude Griekse filosofen daar nu weer over?

* Verschil met literatuur:

- Filosofie is redeneren, bevragen

- Literatuur is beschrijven