Sofian Bouazzaoui

De maatschappij als contract: Hobbes & Locke

* Men gaat breken met religie en koningen en interesse gaat naar de “Staat”.
Hoe kan men de organisatie van de maatschappij, rechten en plichten van de staat en individuen legitimeren op strikt menselijke basis zonder preferentie naar goddelijke bevelen? => via een SOCIAAL CONTRACT

enkele vuistregels die hem moeten toelaten te handelen zolang zijn theoretische reflectie over de wenselijke levenswijze nog onaf is.
1^ste maxime: Gehoorzaam aan de wetten en gebruiken van het land en de religie waarin men is opgevoed + volg de meest gematigde opinies.
2^de maxime: Wees zo beslist mogelijk in je handelingen en blijf zelfs de meest twijfelachtige opinies volgen eens je ze hebt aangenomen.
3^de maxime: Je moet altijd eerder jezelf proberen overwinnen dan het lot.
Het zegt ons dus helemaal niet wat we moeten doen of laten, het presenteert een levensideaal. Een goed mens is in de eerste plaats iemand die tevreden is en in het reine is gekomen met zichzelf.
Descartes kan die tevredenheid pas vinden als hij niet-betwistbare meningen van anderen moet overnemen, maar de waarheid kan vinden!
- Conclusie: Het volstaat om goed te oordelen om goed te doen!
Dit doet ons herinneren aan Socrates intellectualistische ethiek
Bij Descartes is de rede echter meer praktisch gericht! Mens = toeschouwer van het theater van het leven. Hij beleeft gevoelens en passies maar weet er afstand van te houden. Hij handelt niet als emoties hoog oplaaien.

De cartesiaanse antropologie is dualistisch.
Ze bekijkt de mens als lichaam, die als machine dient, met een ziel erin.
ze bestaat dus uit 2 substanties die van nature niets gemeen hebben.
Bij Platoons dualisme => ook een scheiding lichaam-ziel waarbij de ziel zou het lichaam sturen. Ziel is wagenmenner die lichaam (de paarden) aanstuurt.
Maar hoe kan men dan gevoelens als pijn, honger, dorst,… begrijpen?
=> Er is een nauwere eenheid tussen ziel en lichaam bij Descartes dan dat de ziel gewoon het lichaam zou sturen. Hoe de samenwerking tussen ziel en lichaam kan begrijpen ziet Descartes niet onmiddellijk in.
!Het dualisme steunt niet op het misprijzen van het lichamelijke zoals men bij Plato bijvoorbeeld aantreft!
Opmerking: Men is de voetnoten van Descartes over het dualisme snel vergeten en in de moderne westerste cultuur overal dualismen gaan invoeren!
Natuur – Cultuur, Materie – Geest, Object – Subject,…
Dit was voor Descartes slechts een methodisch devies, geen werkelijkheid.
Door scheiding tussen mens en het andere
objectieve wetenschap + technologische vooruitgang mogelijk!
natuur wordt geïnstrumentaliseerd

Hoe brengen we deze twee conclusies van het ik en de wereld samen?
(= problème du pont, het overbruggingsprobleem)
=> Via God. Hij gaat God bewijzen.
1. Het a-posterioribewijs: Wanneer ik beseft dat ik twijfelt, betekent dit dat ik ook weet heeft van zijn onvolkomenheid. Dit is slechts mogelijk als ik me kan vergelijken met het idee van een volmaakt wezen! Hoe kan je dit idee nu gekregen hebben? Dit idee kan alleen maar in ons gelegd zijn door een perfect wezen dat werkelijk bestaat. Dat perfect wezen noemen wij God.
2. Het a-prioribewijs: Er moet een volmaakt wezen bestaan en moest dit een onvolmaakte eigenschap hebben dan bestaat er ander waarbij die eigenschap wel volmaakt is en moest dat dan weer een onvolmaakte eigenschap hebben, dan bestaat er nog wel een wezen waarbij die onvolmaakte eigenschap wel volmaakt is enzovoorts enzovoorts… Dit volmaakt wezen is in zijn ogen God. God kan dus geen mal-ingenie zijn want dan zou hij onvolmaakt zijn. We kunnen dus vertrouwen op ons redeneren aangezien die mal-ingenie wegvalt.
PROBLEEM: Godsbewijs wordt onmiddellijk afgekraakt!
Godsbewijzen zijn ook redeneringen en daarvan hebben wij slechts zekerheid omdat God bestaat en hij ons niet in dwalingen zal leiden.
=> Men moet God dus veronderstellen in de bewijzen van Descartes om zijn bestaan te kunnen bewijzen. Zijn bestaan is dus nog niet echt bewezen!
Gevolg: Hoe kunnen we ik en wereld nog samenbrengen als God niet bestaat?