 Vroegste fase: Marco Polo
 Handelsroutes naar het verre Oosten
° Geldschieter nam groot financieel risico
° Handelsreiziger: fysiek en emotioneel risico
° Winsten tot 75% voor geldschieter

 Middeleeuwen: Geestelijken
 Verantwoordelijk voor de bouw van grote infrastructuurwerken
° Geen risico’s
° Managers
° Bouw van kathedralen, abdijen..

 17^e Eeuw: Hofleverancier
 Persoon die contract afsluit met de overheid
° Levert goederen en diensten
° Vaste prijs
° Verliezen of winst voor rekening van de ondernemer

 18^E en 19^E eeuw: Industrialisatie
 VB: Thomas Edison
 Ondernemer steeds meer geassocieerd met uitvinder
 financiering vaak in handen van 3^e partij

 20^E eeuw: Innovatie
 Innovatie en vernieuwing als deel van het ondernemerschap

 Maatschappij
 Moeten van de maatschappij “Licence to operate” krijgen
 Bedrijven moeten in maatschappij zijn ingebed
 Kunnen alleen floreren als ze beroep kunnen doen op goed opgeleide technici, werkend rechtsysteem,…
 Bedrijven hebben overheid nodig om ingewikkelde transacties uit te voeren die typisch zijn voor moderne bedrijfsleven

 Stakeholders
 Primaire/ Secundaire stakeholders
 Sommige relaties = object van gedetailleerd uitgewerkte juridische contracten
 Relatie werkgever-werknemer: vastgelegd in sociale wetgeving
 Bedrijven: onderworpen aan bijzonder uitgebreide milieuwetgeving

 Rijnlandmodel
 Europese benadering
 Nadruk op maatschappelijke inbedding van bedrijf
 Bedrijf zal langetermijnrelaties aangaan met maatschappij waarvan het deel uitmaakt
 ≠ partijen via intens overleg en wederzijds respect: WIN-WIN relatie uitbouwen
 Meeste problemen opgelost via maatschappelijk debat
 Nadruk op - Politieke consensus
- solidariteit
- respect voor vakbonden
- consumentenverenigingen
 ligt dicht bij Stakeholdermodel

 Vertrouwensrelaties zijn fundamenteel relationele contracten
 Door beperkte aansprakelijkheid van bedrijven -> vertrouwensprobleem
 Bedrijven hebben relationele contacten met - Klanten
- Leverancers
- Medewerkers
Stakeholders
= Belangrijkste groepen met wie de bedrijven relationele contacten onderhouden
 aandeelhouders (=stockholders)
 klanten
 medewerkers
 leveranciers
 management
 gemeenschap

Primaire stakeholders Secundaire stakeholders
= Direct belang in de organisatie = Alle actoren die (in)direct belang hebben bij het al dan
niet (succesvol) verder bestaan van de onderneming

Discussie  Moet een bedrijf er een stockholder of een stakeholdermodel op nahouden?

Corperate governance
= Deugdelijk bestuur
= Wie heeft het recht of de plicht om te organisatie te controleren?
 Antwoorden worden dagelijks herschreven !

Relationeel contact
= Een vorm van samenwerking of coördinatie die door de partijen via de samenwerking zelf in stand wordt gehouden
= Een contract tussen partijen dat via de uitoefening ervan zichzelf versterkt
 basis van elke vorm van samenleven, samenwerken en maatschappelijke ordening